Podziękowanie dla mieszkańców Stargardu Szczecińskiego
dodał: ogłoszenia Stargard Szczeciński 29-04-2010

Drodzy mieszkańcy Stargardu Szczecińskiego. Dziekujemy bardzo za korzystanie z ogłoszeń zamieszczonych na naszej stronie ogllo.pl.

Mamy nadzieje, że ogłoszenia na naszej stronie są dla mieszkańców Stargardu Szczecińskiego i okolic pod ręką.

Pozdrawiamy i zapraszamy do dodawania swoich ogłoszeń.

Zespół ogllo.pl Stargard Szczeciński

Przypomnienie historii Stargardu Szczecińskiego
dodał: ogłoszenia Stargard Szczeciński 29-04-2010

Powstanie Stargardu położonego w centralnej części historycznego Pomorza Zachodniego wiąże się z budowaniem struktur państwowych Pomorza w IX i X w. Właśnie w tym okresie powstała na terenie obecnego miasta osada położona w rejonie ulicy Bolesława Chrobrego i baszty Białogłówki. Prawdziwy jednak rozwój grodu przypadał na przełom XI i XII w. Właśnie z tego okresu pochodzą pisemne wzmianki o Stargardzie. Pierwsza pochodzi z 1124 r., kiedy to w opisie misji chrystianizacyjnej biskupa Ottona z Bambergu kronikarz Ebbo wspomina pobyt w grodzie o nazwie castro Zitarigroda. Kolejny zapis nazwy pochodzi z 1140 roku, w którym castro Stargrod wymieniony jest w bulli papieża nnocentego III, jako gród mający od tej pory należeć do nowo powstałego biskupstwa w Wolinie.

W 1186 r. książę pomorski Bogusław I osadził w Stargardzie zakon joannitów, który wzniósł tu zabudowania klasztorne i kaplicę przebudowaną później na kościół świętego Jana, a w 1199 r. książę Kazimierz II osadził tu zakon augustianów nadając im ziemię. Od 1230 r. zaczęły powstawać pierwsze obwarowania ziemno-drewniane grodu i podgrodzia. Dziesięć lat później książę Barnim I nadał ziemię stargardzką biskupowi kamieńskiemu.

W 1243 r. książę Barnim I nadał Stargardowi magdeburskie prawa miejskie, a także 150 łanów ziemi, prawo połowu ryb na Morzu Bałtyckim, żeglugi na rzece Inie oraz prawo wyrębu drzew w lasach książęcych. Wkrótce rozpoczęto budowę ratusza którą ukończono ok. 1290 r. W 1248 r. ziemia stargardzka powraca w lenno pod władanie książęce. W 1292 r. na skutek pomyślnego rozwoju miasta nadano mu prawa lubeckie, które przyczyniły się do dalszego rozwoju i stopniowego bogacenia się miasta. W tym też roku rozpoczęto budowę kościoła mariackiego. W trzy lata później zlikwidowano postarzałe obwarowania ziemno-drewniane i rozpoczęto budowę murów kamienno-ceglanych, których spore odcinki pozostały do naszych czasów. Zniesiono także gród kasztelański.

Od XIV w. rozpoczął się rozkwit miasta, które stało się jednym z najbogatszych na całym Pomorzu. W 1367 r. Stargard przystąpił do Hanzy. W 1380 r. rozpoczęła się rozbudowa i przebudowa kościoła mariackiego, gdyż bogaci mieszkańcy uznali, że miasto powinno mieć bardziej reprezentacyjny budynek kościoła, odpowiadający zamożności miasta. Przebudowę powierzono architektowi Henrykowi Brunsbergowi, który jest jedynym architektem gotyckim, jaki jest znany z nazwiska w Polsce. Podwyższył on nawę główną, przeistaczając świątynię z typu halowego na bazylikowy oraz nadał jej wiele zdobień architektonicznych, dzięki czemu stargardzka kolegiata do dziś uchodzi za najpiękniejszy zabytek gotycki w Polsce i jest zaliczana do zabytków tzw. klasy 0.

Nowożytność

W XV i XVI w. przebudowano mury obronne, które zostały podwyższone, a także zbudowano 4 bramy, 9 baszt i 45 czatowni. W 1454 r. nastąpił zatarg między Stargardem a Szczecinem o przewóz statkami towarów po Inie (patrz: Wojna Szczecina ze Stargardem o handel morski (1454-1464)), który po interwencji księcia zakończony został pokojem w Kobylance, gdzie na znak zawartego pokoju posadzono lipy tworzące Wieniec Zgody – dziś zabytek przyrody. W 1467 r. książę Warcisław rozszerzył szczecińskie prawo składu, co było bardzo korzystne dla kupców stargardzkich. W 1540 r. w wyniku pożaru zniszczeniu uległo wiele budynków, w tym ratusz miejski, który odbudowano w 1568 r., dekorując szczyt maswerkami. Kolejny pożar w 1584 zniszczył 487 budynków, zachowując jedynie kościół św. Jana i kilka okolicznych domostw. W 1618 r. Stargard liczy 12 000 mieszkańców. Wówczas rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia, w której na skutek głodu, pożarów i zarazy wywołanych przez wojska szwedzkie i carskie, miasto utraciło 90% swojej ludności. W 1630 r. do miasta wkroczyły szwedzkie wojska Gustawa II Adolfa. W 1633 r. z fundacji Petera Gröninga, burmistrza w latach 1624-1631, powstało Collegium Gröninganum dla ubogich, a zdolnych. W dwa lata później potężny pożar zniszczył niemal całe miasto wraz z kościołem mariackim. W wyniku pokoju westfalskiego, kończącego wojnę trzydziestoletnią, Stargard dostał się pod panowanie Brandenburgii, a od 1701 r. włączony został do Królestwa Pruskiego W 1714 król pruski nadał wykładowcom Collegium Gröninganum tytuł profesorów królewskich.

Przełom XVIII i XIX wieku obfitował w konflikty zbrojne, w wyniku których Stargard często był poszkodowany. W wojnie siedmioletniej został zniszczony przez Rosjan, a w latach 1806-1812 przez miasto kilkakrotnie przetaczały się wojska napoleońskie.

Po kongresie wiedeńskim nastąpiła ponad stuletnia stabilizacja, która przyczyniła się do ponownego przyspieszonego rozwoju miasta. W 1818 r. Stargard włączono do powiatu szadzkiego. W 1835 r. kupiec Mampe założył pierwszą manufakturę w mieście – wytwórnię koniaków i likierów. W 1845 r. przebito w murach miejskich Nową Bramę, budując drogę kołową do Bydgoszczy. Już rok później Stargard uzyskał pierwsze połączenie kolejowe ze Szczecinem. Dnia 1 maja 1846 na stargardzki dworzec wjechał pierwszy pociąg. W 1848 r. linię przedłużono do Poznania. Od 1859 r. Stargard jest węzłem kolejowym, wtedy zaczęło funkcjonować połączenie do Koszalina. W 1892 wybudowano jeszcze linię do Kostrzyna przez Pyrzyce.

Rozwój kolei wpłynął na uprzemysłowienie miasta i dalszy pomyślny jego rozwój, choć wciąż nie oszczędzały go tragiczne wydarzenia, jak choćby epidemia cholery w 1849 r. W 1856 uruchomiono gazownię, a 3 lata później Warsztaty Remontowe Urządzeń Kolejowych (późniejsze ZNTK). W 1861 r. kupiec Meisner uruchamia fabrykę papy smołowej i asfaltu, gdzie w 1869 wynaleziono i opatentowano papę bitumiczną. W 1870 r. wybudowano szpital przy ulicy Staszica, a w dziewięć lat później przy ul. Wojska Polskiego. W 1890 r. powstała rozdzielnia energetyczna, 7 lat później Stargard posiadał już sieć wodociągowo-kanalizacyjną, z wieżą ciśnień i pierwszą oczyszczalnią ścieków W tym samym czasie powstała rzeźnia miejska.

W 1901 Stargard stał się powiatem miejskim, w związku z czym wybudowano okazały gmach urzędu powiatowego i ziemskiego (dzisiejszy Urząd Miejski) przy ul. Czarnieckiego. W latach 1901-1911 architekt Deneke przeprowadził renowację kościoła mariackiego – chluby miasta, przywracając mu dawną świetność. Na ponowną konsekrację 30 sierpnia 1911 roku przybyli cesarz Wilhelm II i cesarzowa Augusta Wiktoria.

Okres od początku XX wieku do I wojny światowej cechował się znaczną rozbudową miasta, powstało wówczas wiele nowych gmachów szkół, szpitali, różnych instytucji, a także domów mieszkalnych.

I wojna światowa i okres międzywojenny

Podczas I wojny światowej w 1915 powstał w mieście międzynarodowy obóz jeniecki. Dziś pamiątką po nim jest Cmentarz wojenny, na którym spoczywają zmarli jeńcy wielu narodowości i wyznań. Po wojnie miasto dość szybko podniosło się gospodarczo. W 1925 r. przeprowadzono regulację Iny, a w 1938 wybudowano krytą pływalnię. W 1939 Stargard liczył 39 760 mieszkańców.

II wojna światowa

II wojna światowa wywarła na świecie okrutne piętno. W 1943 r. odbyły się obchody siedemsetlecia miasta, jednak ze względu na wojnę były one bardzo skromne. W nocy z 20 na 21 lutego 1944 nastąpiły wspólne naloty wojsk sprzymierzonych aliantów i Rosjan na węzeł kolejowy, lotnisko w Kluczewie, tereny fabryki torped V-2 nad jeziorem Miedwie oraz obiekty przemysłowe. W dniach 2 – 28 lutego 1945 nastąpiła ewakuacja mieszkańców Stargardu zarządzona przez Himmlera na teren powiatu Greifswald ze względu na prowadzoną u bram Stargardu operację Sonnenwende. W dniu 5 marca 1945 żołnierze I Frontu Białoruskiego zdobywają miasto i niszczą je niemal doszczętnie (ok. 72% zabudowań). Już 23 marca powołano w mieście polskie władze. Powoli tworzono od podstaw wszystkie instytucje w oparciu o osadników przybywających do miasta w ramach Akcji "Wisła".

PRL

W 1950 r. miasto liczyło już 20 684 mieszkańców, mimo że nie rozpoczęto jeszcze odbudowy. Dopiero w 1957 wybudowano pierwsze trzy nowe budynki mieszkalne, rozpoczynając w ten sposób budowę pierwszego powojennego osiedla – nazwano je os. Tysiąclecia. W tym samym roku rozpoczęto usuwać gruz z terenu Starego Miasta, a w 1960 powstały pierwsze domy w dawnej, zabytkowej dzielnicy. Rok później odbudowano ratusz i zakończono odbudowę kościoła mariackiego. W 1961 także uruchomiono miejską komunikację autobusową, która obsługuje dziś 21 linii autobusowych oraz przyłączono do miasta Kluczewo. Od lat 60. zarysował się dynamiczny rozwój miasta, powstały nowe osiedla mieszkaniowe – Stare Miasto i Kopernika (od 1967), Zachód (od 1975), Żeromskiego (od 1984), Letnie (1985), i Osiedle Pyrzyckie (1988). Powstały nowe zakłady pracy, jak np. Odlewnia Metali Polmo czy Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego Luxpol. W latach 70. odbudowano zaledwie kilka obiektów zabytkowych, które zostały zniszczone w czasie wojny.

Koniec XX w. i dzień dzisiejszy

W 1993 odbyły się obchody 750-lecia miasta, z tej okazji wybito okolicznościowy medal. W tym samym roku oddano do użytku nowoczesną oczyszczalnię ścieków i przyłączono do miasta tereny poradzieckiego lotniska w Kluczewie. Obecnie trwają prace rekultywacyjne, które mają na celu aktywizację przedsiębiorczości. W 2003 r. rozpoczął działanie Stargardzki Park Przemysłowy, a na początku 2005 otwarto stargardzką geotermię za łączną kwotę ponad 34 mln zł, w inwestycji brali udział Amerykanie, Francuzi i Niemcy. Gorąca woda o temperaturze 90 °C jest pobierana z głębokości 2670 metrów. Do końca 2009 roku zakończy się budowa południowej obwodnicy Stargardu, która wejdzie w skład drogi ekspresowej S10

Kalendarium

• 1124
  • misja chrystianizacyjna biskupa Ottona z Bambergu
  • piewsza pisemna wzmianka o mieście (castro Zitarigroda)
• 1140 – wzmianka o mieście w bulli papieża Innocentego II
• 1186 – sprowadzenie przez księcia Bogusława I zakonu joannitów
• 1199 – sprowadzenie do Stargardu przez księcia Kazimierza II zakonu augustianów
• 1240 – książę Barnim I przekazuje biskupowi kamieńskiemu ziemię stargardzką
• 1243 – książę Barnim I nadaje miastu magdeburskie prawo miejskie oraz 150 łanów ziemi, prawo połowu ryb, żeglugi na rzece Inie
• 1292 – zmiana prawa miejskiego z magdeburskiego na lubeckie, zniesienie grodu kasztelańskiego wraz z urzędem
• 1295 – początek wznoszenia murów obronnych
• 1310 – udział miasta w zjeździe miast hanzeatyckich w Stralsundzie
• 1372 – zniesienie urzędu wójta książęcego; przejęcie przez samorząd miejski z burmistrzem i radą miejską pełni władzy w mieście
• 1377-1459 – Księstwo stargardzkie
• 1454-1460 – wojna pomiędzy Stargardem a Szczecinem o respektowanie prawa składu – tzw. wojna pszenna, zakończona pokojem w Kobylance (lipa zgody)
• 1491 – Anna Jagiellonka – córka Kazimierza Jagiellończyka w drodze z Krakowa do Szczecina zatrzymuje się z orszakiem królewskim w Stargardzie
• 1534 – przejście księstwa na luteranizm. Przejęcie zabudowań klasztoru augustianów na cele szkolne, powstanie pierwszej szkoły świeckiej
• 1542 – wzniesienie krzyża pokutnego
• 1584 – pożar niszczy 487 budynków
• 1620 – proces o czary Sydonii von Borck
• 1630 – do miasta wkraczają wojska szwedzkie Gustawa Adolfa
• 1631 – z fundacji burmistrza Piotra Groeninga powstaje Collegium Groeningianum (dla ubogich a zdolnych)
• 1635 – pożar, w którym spłonęło niemal całe miasto, w tym archiwum miejskie (ocalał jedynie kościół św. Jana i 18 domów)
• 1637 – miasto wraz z Pomorzem przechodzi pod panowanie Brandenburgii (traktat sukcesyjny w Grimmnitz)
• 1648
  • na mocy pokoju westfalskiego kończącego wojnę 30-letnią miasto dostaje się pod panowanie Brandenburgii.
  • Stargard stolicą Pomorza Tylnego.
• 1657 – wojska hetmana Stefana Czarnieckiego docierają w okolice Stargardu
• 1660 – powstaje pierwsza oficyna drukarska
• 1720 – Stargard w granicach Królestwa Pruskiego
• 1723 – stała poczta kurierska ze Szczecinem
• 1756-1763 – wojna siedmioletnia, wojska rosyjskie stacjonują w mieście
• 1825 – włączenie miasta do powiatu Szadzko
• 1846 – połączenie kolejowe Stargard – Szczecin
• 1856
•  – uruchomienie gazowni
• 1879 – wybudowanie szpitala miejskiego
• 1880 – budowa koszar tzw. czerwonych
• 1896-1897 – budowa rzeźni miejskiej oraz sieci wodociągowo-kanalizacyjnej
• 1899 – uruchomienie elektrowni miejskiej
• 1908 – otwarcie Städtisches Museum
• od 1926 – w mieście mieszkał wybitny historyk M. Wehrmann
• 1928 – powstanie ścieżki rowerowej Stargard – Miedwie
• 1939 – utworzenie obozu jenieckiego Stalag II D
• 1945
  • 5 marca zajęcie miasta przez wojska radzieckie
  • 23 marca powołanie pierwszego polskiego Zarządu Miasta
  • 15 maja otwarcie pierwszej szkoły powszechnej przy ul. Popiela
  • październik rozpoczęcie wydawania "Wieści"
• 1957
  • 30 listopada Kardynał Stefan Wyszyński dokonał konsekracji Kościoła NMP
  • rozpoczęcie budowy osiedla 1000-lecia
• 1960 – powstanie Muzeum
• 1974 – początek budowy osiedla XXX-lecia (dzisiaj: osiedle Zachód)
• 1979 – największa w powojennej historii powódź miasta
• 1988 – rozpoczęcie budowy osiedla Pyrzyckiego
• 1992 – 13 października podpisano dokument kończący obecność wojsk Federacji Rosyjskiej (byłej Armii Radzieckiej) w garnizonie w Kluczewie
• 1993 – oddano do użytku nowoczesną oczyszczalnię ścieków
• 1998 – odkryto skarb zawierający monety i dokumenty z końca XIX wieku w zwieńczeniu wieży kościoła św. Jana
• 2003 – początek działania Stargardzkiego Parku Przemysłowego

dodał: adminstargard 12-04-2010

Witamy użytkowników ogllo.pl. Chcielibyśmy poinformować mieszkańców Stargardu Szczecińskiego i jego okolic(Kobylanka, Morzyczyn, i inne miejscowości), że wasze dodane ogłoszenia na naszej stronie zostały wypozyjonowanie na drugie miejsce na zapytanie: ogłoszenia Stargard Szczeciński

Przy  zapytaniu OGŁOSZENIA STARGARD jest napiątym miejscu.

Fraza STARGARD SZCZECIŃSKI aktualnie jest na miejscu trzydziestym drugim.

Zespół lokalny ogllo.pl ogłoszenia Stargard Szczeciński dziekuje Pańśtwu za dodawanie ogłoszeń na naszej stronie.

Pozycjonowanie Stargard Szczeciński
dodał: ogłoszenia Stargard Szczeciński 03-04-2010

Drodzy użytkownicy ogLLo.pl w Stargardzie Szczecińskim, Chcielibyśmy Wam na bieżąco powiedzieć, że pozycjonujemy naszą stronę w wyszukiwarce google. Robimy to po to by Wasze dodane ogłoszenia były jak najczęsciej czytane. Aktualnie pozycjonujemy 3 frazy:

OGŁOSZENIA STARGARD

Ogłoszenia STARGARD SZCZECIŃSKI

STARGARD SZCZECIŃSKI

W ostatniej pozycjonowanej frazie Stargard Szczeciński jesteśmy aktualnie na 34 pozycji w google. Wcześniejsze 2 wyrazy:

OGŁOSZENIA STARGARD

Ogłoszenia STARGARD SZCZECIŃSKI

Mają 7 i 6 miejsce w google

Pozdrawiamy, zespół ogLLo.pl ogłoszenia Stargard Szczeciński

Dobra wiadomość dla użytkowników ogLLo.pl Stargard Szczeciński
dodał: admin Stargard Szczeciński 30-03-2010

Witamy Państwa. Dziekujemy za korzystanie z naszej strony na której mieszkańcy Stargardu Szczecińskiego i okolic umieszczają ogłoszenia. Cały czas pracujemy nad rozwojem portalu oraz wyszukania go w wyszukiwarce google.

Aktualnie pozycjonujemy go na trzy frazy: OGŁOSZENIA STARGARD SZCZECIŃSKI , OGŁOSZENIA STARGARD i nowa fraza : STARGARD SZCZECIŃSKI. Aktualnie po wpisaniu w google Stargard Szczeciński jesteśmy na 54 pozycji: http://www.google.pl/#hl=pl&lr=&rlz=1R2SKPB_enPL341&q=Stargard+Szczeci%C5%84ski&start=50&sa=N&fp=5c50921af532f47f 

Pozdrawiamy, i zapraszamy do dodawania swoich ogłoszeń.

Zespół ogLLo.pl Stargard Szczeciński 

Ciekawostki Stargard Szczeciński część 1
dodał: admin Stargard Szczeciński 30-03-2010

Stargard Szczeciński

Stargard Szczeciński (niem. Stargard in Pommern, Stargard an der Ihna, pom. Stôrgard, łac. Stargardia, ) – miasto i gmina w województwie zachodniopomorski, w powiecie stargardzkim na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej, nad Iną trzeci ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa szczecińskiego. Początki istnienia stałych osad ludzkich sięgają VI wieku, jest jednym z najstarszych miast Polski. Najstarsze (obok Szczecina) miasto na Pomorzu – prawa miejskie uzyskało w 1243. Rozwojowi osady sprzyjało położenie przy krzyżujących się szlakach handlowych, prowadzących z Santoka do Wolina i ze Szczecina do Kołobrzegu. Ważny węzeł komunikacyjny oraz ośrodek przemysłowy, usługowy i kulturalny. Miasto jest siedzibą powiatu stargardzkiego i gminy. Wraz ze Szczecinem, Świnoujściem, Policami, Goleniowem i Gryfinem tworzy aglomerację szczecińską. Jest trzecim miastem pod względem liczby ludności w województwie i 56. w Polsce.

Według danych z 30 czerwca 2009 miasto miało 69 951 mieszkańców

Miasto położone jest nad rzeką Iną przy drogach krajowych nr 10 oraz nr 20, w odległości 46 km od granicy państwa, 36 km od Szczecina, 35 km od międzynarodowego portu lotniczego w Goleniowie, 180 km od Berlina i 120 km od Terminalu Promowego Świnoujście. Leży na pograniczu dwóch krain geograficznych, Niziny Szczecińskiej i Pojezierza Pomorskiego, co ma duży wpływ na zróżnicowanie typów krajobrazu w najbliższej okolicy.

Stargard Szczeciński tworzą następujące dzielnice: Centrum, Stare Miasto, Burzykowo, Giżynek, Kluczewo, Mokrzyca, Mroczeń, Osetno, Przedmieście Barnimowskie, Przedmieści Poznańskie, Przedmieście Szczecińskie, Pszczelnik, Zarzecze, Źródelnia.

Osiedla mieszkalne Stargardu: Osiedle Pyrzyckie, Osiedle Letnie, Osiedle Hallera, Osiedle Zachód, Osiedle Chopina, Osiedle Tysiąclecia, Osiedle Kopernika,Osiedle Lotnisko.

Okoliczne wsie: Grabowo, Grzędzice, Lipnik, Klępino, Kunowo, Skalin, Strachocin, Strzyżno, Święte, Witkowo, Żarowo, Morzyczyn, Motaniec.

Środowisko naturalne

Według danych z roku 2002  Stargard Szczeciński ma obszar 48,1 km², w tym:

• użytki rolne: 34%
• użytki leśne: 2%.

Miasto stanowi 3,17% powierzchni powiatu.

Rzeźba terenu i geologia

Obecna rzeźba powierzchni Stargardu powstała w wyniku działalności lądolodu skandynawskiego, który uformował tzw. linię moren czołowych. Na obszarze Stargardu i jego okolic znajduje duże, ponad dwutysięczne skupisko pagórków drumlinowych, zw. stargardzkimi polami drumlinowymi. Wśród rzeźby terenu możemy także wyróżnić moreny denne faliste (we wschodniej części miasta), torfowiska (w okolicach Iny), oraz długie stoki (zarówno po wschodniej jak i zachodniej stronie miasta). Miasto położone jest w całości na terenie mezoregionu Równina Pyrzycko-Stargardzka, oraz na terenie mikroregionów: Równinna Kluczewska, Równina Klępińska, Drumliny Grzędzickie oraz w Dolinach Iny i Małej Iny.

Na terenie miasta występują trzy rodzaje gleb; gleby płowe, wytworzone z piasków naglinowych i zwartych glin, gleby torfowe (murszowe i mułowe) oraz najżyźniejsze gleby brunatne

Historia

 Osobny artykuł: Historia Stargardu Szczecińskiego.

Stargard Szczeciński należy do najstarszych grodów na Pomorzu Zachodnim. Początki jego powstania sięgają VIII – IX wieku, gdy to około 1 km na południe od dzisiejszego centrum rozwinęła się osada Osetno. Jej mieszkańcy przyczynili się do budowy grodu w zakolu rzeki Iny – w okolicy obecnie istniejącej Baszty Białogłówki.

Gród otoczony został wałami drewniano-ziemnymi, a od wschodu i północy dodatkowo chroniło go koryto rzeki Iny. W następnych stuleciach pomiędzy X a XII wiekiem na południe od umocnionego grodziska powstało otwarte podgrodzie. Rozwojowi osady sprzyjało położenie przy krzyżujących się szlakach handlowych, prowadzących z Santoka do Wolina i ze Szczecina do Kołobrzegu. Przyspieszony rozwój ośrodka grodowego nastąpił po nadaniu magdeburskich praw miejskich w 1243 roku przez księcia pomorskiego Barnima I. Od 1292 roku Stargard został przeniesiony na prawa lubeckie korzystniejsze dla warstwy kupców i rzemieślników. W mieście zostały osadzone dwa zakony joannitów i augustianów. W bulli papieża Grzegorza IX z dnia 19 marca 1238 roku dotyczącej potwierdzenia nadania posiadłości koło Stargardu na rzecz zakonu joannitów książę Bogusław I nazwany jest księciem Kaszub (duce Cassubie)^[11]. Do miasta zaczęli przybywać liczni osadnicy z terenu Niemiec i Flandrii, Stargard stał się członkiem związku hanzeatyckiego, wspierającego interesy kupców.

Pod koniec XIII wieku wyburzono obramowania starego grodziska i przystąpiono do budowy murów kamienno – ceglanych, obejmujących zarówno teren dawnego grodu, jak i rozbudowanego podgrodzia. Ina stała się ważną drogą komunikacyjną, którą barkami płynęło zboże i inne towary z ziemi pyrzyckiej i stargardzkiej do krajów zachodnich i nadbałtyckich. Podczas wojny trzydziestoletniej miasto zostało zdziesiątkowane z powodu głodu, chorób i pożarów, wskutek czego liczba ludności spadła o około 90%. Na mocy Traktatu Westfalskiego Stargard od 1648 roku dostał się pod panowanie Brandenburgii, a w 9 lat później przez miasto przejeżdżał hetman Stefan Czarniecki na czele konnicy, w pogoni za wycofującą się armią szwedzką. W okresie od 1668 do 1720 Stargard był stolicą Pomorza Tylnego^[12]. Druga połowa XVII i XVIII wieku to okres powolnej odbudowy zniszczonego grodu.

W połowie XIX wieku nastąpił przełom gospodarczy. Stargard w 1846 roku uzyskał połączenie kolejowe ze Szczecinem i Berlinem, a nieco później z Poznaniem i Koszalinem. W 1905 r. miasto liczyło 26.907 mieszkańców, w ogromnej większości Niemców^[13].

Oddzielny rozdział w historii stanowi okres II wojny światowej. Cała produkcja przemysłowa została ukierunkowana na potrzeby wojny. W mieście już od 1939 roku powstał duży obóz jeniecki, tzw. Stalag II D. 5 marca 1945 r. Stargard został zajęty przez żołnierzy I Frontu Białoruskiego. Miasto doznało bardzo ciężkich zniszczeń (72%), a jego zabytkowa część (Stare Miasto) spłonęła całkowicie.

Stargard został przekazany Polsce. Nowa administracja dokonała wysiedlenia dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec, zastępując ich Polakami m.in. z Kresów Wschodnich, a także ukraińskimi przesiedleńcami (w ramach akcji "Wisła"). Mimo ogromnej skali zniszczeń udało się zreorganizować gospodarkę miasta i dokonać jego częściowej odbudowy. Otwierano liczne zakłady przemysłowe. Na początku lat 90. XX wieku Stargard jak i inne miasta przeżył kryzys gospodarczy związany ze zmianą ustroju. W 2003 r. rozpoczął działanie Stargardzki Park Przemysłowy.

Historia nazwy

Na przestrzeni prawie dziewięciuset lat nazwa miasta zmieniała się wielokrotnie. Nazwa Stargard ma niewątpliwie pochodzenie słowiańskie i stanowi charakterystyczną dla języka pomorskiego postać nazwy "stary gród", występującej w różnych formach na całej Słowiańszczyźnie. Część gard jest bardzo stara – nie doszło tu do metatezy (przestawki) i pozostała niezmieniona, w pozostałych językach słowiańskich zaszła metateza i dlatego po polsku jest gród, po czesku hrad, po rosyjsku город (translit. gorod). Nazwa jest zrostem przymiotnika stary i apelatywu grod (pol. gród)^[14]

Po raz pierwszy wzmianka o nazwie miasta pojawiła się w 1124^[15], kiedy to kronikarz Ebbo, opisujący misję św. Ottona z Bambergu wspomniał jego pobyt w grodzie Castro Zitarigroda. Kolejny zapis pochodzi z 1140, kiedy to Castro Stargrod^[16]wymieniony był w bulli papieża Innocentego II, jako gród mający należeć od tej pory do biskupstwa w Wolinie.

W późniejszym czasie spotykamy wiele form podobnie brzmiących:

• Stargard (1186^[16], 1283, 1229, 1248, 1550, 1633, 1654, 1780, 1817, 1918, 1923, 1951)^[14]
• Stergard (1187)^[14]
• Starogard (1188^[16], 1240^[16])
• Starigart (1217)
• Ztaregard (1220)
• Staregarde (1234)
• Staregrod (1238)
• Stargardt (1248^[16], 1618, na mapie Lubinusa)
• Stargardia (1328)
• Nova Stargardia
• Starigrodum
• Starigradum^[
• Neu Stargarde (1459)
• Nigen Stargardt
• Neu-Stargard an der Ihna (1724)
• Stargardt auf der Ihna (1605)
• Stargard auf der Ina (1683)
• Neustargard (niem. Nowy Stargard, 1837)
• Pommersch Stargart (niem. Pomorski Stargart, 1890)
• Przed 1945 niemiecka nazwa brzmiała Stargard in Pommern (Stargard na Pomorzu) lub Stargard an der Ihna (Stargard nad Iną).

Pierwszą powojenną nazwą miasta był Starogród, a następnie Starogard nad Iną. W 1950 przyjęta została obecna nazwa miasta Stargard Szczeciński.

Spór o przymiotnik szczeciński w nazwie miasta

W 1999 Towarzystwo Przyjaciół Stargardu rozpoczęło kampanię mającą na celu usunięcie z nazwy miasta przymiotnika szczeciński. Rada Miejska przeprowadziła konsultacje społeczne, w których wzięło udział 5667 osób, (co stanowiło ponad 10% osób uprawnionych do głosowania), 67,01% biorących udział opowiedziało się za zmianą. Rada Miejska w listopadzie 2000 skierowała wniosek do Rady Ministrów o zmianę nazwy miasta, który rok później został odesłany do Stargardu bez rozpatrzenia. W kwietniu 2009 pomysł powrócił – ponownie za sprawą TPS – i został zamanifestowany w lokalnych mediach pod hasłem: „Żeby Stargard był stargardzki”.

Argumentem za dodaniem przymiotnika „szczeciński” miała być przede wszystkim chęć uniknięcia błądzenia korespondencji między Stargardem a Starogardem w województwie pomorskim. Ten argument przestał mieć znaczenie z chwilą wprowadzenia w 1975 w korespondencji kodów pocztowych.

W chwili obecnej Stargard jest jednym z największych miast na świecie z przydomkiem pochodzącym od innej miejscowości

Ewentualne skrócenie nazwy miasta możliwe będzie najwcześniej w 2011 roku.

Rozwój urbanistyczny

Najstarszym trwałym elementem struktury przestrzennej Stargardu jest grodzisko w Osetnie, położone około 1,5 km na południowy zachód od późniejszego miasta, wśród podmokłych łąk szerokiej w tym miejscu doliny Iny. Duży gród o średnicy 200-300 m^[26], dziś prawie nieczytelny w terenie, stanowił miejsce schronienia dla mieszkańców pobliskich nieobronnych osad w Strachocinie, Ulikowie i Stargardzie. Najpóźniej w połowie X wieku gród został opuszczony wskutek utworzenia nowego ośrodka na terenie dzisiejszego miasta – być może wówczas powstała nazwa Zitarigroda (Stargard, stary gród), która pojawiła się w źródłach po raz pierwszy w roku 1124^[27].

Drugi stargardzki gród wzniesiono na przełomie IX i X wieku na sztucznie wyrównanym terenie, otoczonym od wschodu i północy skręcającą tu dawniej Iną, w pobliżu przeprawy przez rzekę oraz istniejącej tu od początku IX wieku nieobronnej osady. Najstarsze umocnienie grodu stanowi wał ziemno-drewniany, zastąpiony w X–XII wieku konstrukcją skrzyniową wypełnioną głazami. Gród funkcjonował od 1295 roku, gdy książę przekazał jego obszar miastu. Pozostałością grodu jest dziś wzniesienie w sąsiedztwie baszty Białogłówki przy północno-wschodnim narożu Starego Miasta.

Położona między grodem i Małą Iną osada przejęła rolę podgrodzia. Wzdłuż moszczonych drewnem ulic stały drewniane chaty, a całość terenu otoczona była wałem z palisadą. Pod koniec XII wieku na wzgórzu po zachodniej stronie Małej Iny osiedlili się joannici. Wokół domu zakonnego powstała wkrótce osada, rozwijająca się w kierunku wschodnim, ku położonemu bezpośrednio nad rzeką placowi targowemu. Nie zabudowany jeszcze teren pomiędzy osadą i targowiskiem zajął wkrótce klasztor oo. Augustianów. W ten sposób w północnej części późniejszego Starego Miasta powstał rozciągnięty w poprzek Iny zespół osadniczy, którego osią była wiążąca wszystkie człony, biegnąca z zachodu na wschód, droga handlowa ze Szczecina do Chociwla i dalej przez Białogard nad brzeg Bałtyku.

Przypływ ludności, jaki nastąpił po nadaniu Stargardowi praw miejskich, pociągnął za sobą dalsze powiększenie zabudowanego obszaru. Warunki fizjograficzne dopuszczały rozwój terytorialny jedynie w kierunku południowym od istniejącego już zespołu osad. Ostateczne granice miasta musiały być ustalone do końca XIII wieku, kiedy przystąpiono do wznoszenia murów obronnych. Średniowieczny Stargard otoczony był od południowego wschodu, wschodu i częściowo północy głównym korytem Iny, a ku zachodowi wspinał się na wydłużone wzgórze górujące nad doliną. Różnica poziomów między punktem położonym najwyżej (Bastion "Rondel", obok kościoła św. Jana) a miejscem najniższym (brama Młyńska) wynosi ok. 20 m. Przez obszar objęty murami przepływa Mała Ina, dzieląc go na dwie nierówne części. Do 1945 roku w planie Starego Miasta widoczne były ślady osadnictwa przedlokacyjnego w postaci ciągu obecnych ulic Chrobrego i Gdańskiej wraz z szeregiem poprzecznych uliczek oraz bardziej regularna siatka bloków zabudowy wytyczonych po 1253 roku.

Już w XIV wieku poza zasięgiem obwarowań powstały dwa przedmieścia zwane Wik (niem. Wiek) i Kępa (niem. Werder). W XV wieku istniały także dwa mniejsze przedmieścia wschodnie, przy drodze do Chociwla i zachodnie św. Jobsta, które nazwę wzięło od kaplicy i szpitala położonego w tym rejonie. Mieszkańcy przedmieść posiadali własny samorząd, w przypadku Kępy utrzymany aż do początku XIX wieku, a ich głównym zajęciem było rolnictwo i ogrodnictwo. Wśród zabudowy przedmieść obok domów mieszkalnych znajdowały się liczne budynki gospodarcze. Każda z tych osad posiadała własna kaplicę: Wik i Kępa kaplicę św. Gertrudy, przedmieście wschodnie kaplicę św. Jakuba. Przed bramą Pyrzycką zgrupowane były szpitale i związane z nimi kaplice trzech instytucji dobroczynnych: św. Ducha, św. Jerzego oraz przytułku dla ubogich

Kształt przestrzenny, jaki uzyskało miasto do końca XV wieku, przetrwał bez większych zmian do pierwszej połowy XIX wieku. W 1625 roku rejestr podatkowy wykazywał 780 domów w obrębie murów, 105 na kępie i 75 na Wiku. Przez wiele stuleci nie ulegała również zmianom sieć dróg: szlak ze Szczecina prowadził do miasta przez bramę Świętojańską, a opuszczał je bramą Wałową, rozgałęziając się następnie w kierunku Chociwla i Suchania. Drogi do Pyrzyc i Skalina biegły od bramy Pyrzyckiej.

Dopiero w 1845 roku przebito w murach przejazd w kierunku Suchania (tzw. Nowa Brama). Budowa linii kolejowej wraz z dworcem w odległości około 1 km na zachód od Starego Miasta spowodował szybki rozwój przedmieścia Jobsta. Powstało tam wiele domów mieszkalnych, a głównie Jobststrasse (obecnie ulice Stefana Czarnieckiego i marsz. Józefa Piłsudskiego) wzniesiono też kilka budynków urzędowych, wodociągową wieżę ciśnień i niewielki neogotycki kościół (obecnie cerkiew pw. śś. Piotra i Pawła). Na północ od Starego Miasta skupiły się zakłady przemysłowe, poprowadzono tam bocznice kolejowe i zlokalizowano stację Stargardzkiej Kolei Wąskotorowej^[31]. Na wschód od Kępy powoli wzrastało nowe przedmieście przy szosie do Suchania. W okresie międzywojennym nastąpił dalszy rozwój przestrzenny miasta w kierunku zachodnim. Za torami kolejowymi przy drodze do Szczecina w wyniku planowanych działań urbanistycznych zbudowano tzw. osiedle miejskie, złożone z domów dwu- i wielorodzinnych w otoczeniu zieleni, z podstawowymi obiektami usługowymi i socjalnymi.

Szybki wzrost liczby mieszkańców po drugiej wojnie światowej postawił przed polskimi urbanistami zadanie wydatnego zwiększenia zasobów mieszkaniowych. Po wyczerpaniu możliwości remontów i adaptacji istniejących budynków sięgnięto po rozwiązanie rozpowszechnione w owym czasie w całym kraju – wznoszenie zespołów typowych bloków mieszkalnych. Zabudowa tego typu powstała przy dzisiejszych ulic: Wyszyńskiego, Piłsudskiego oraz zbudowano kilka dużych osiedli m.in. os. Zachód, os. Pyrzyckie, os. Letnie.

Zagospodarowanie Starego Miasta stanowiło odrębny problem urbanistyczny i konserwatorski. Niemal całkowicie zniszczenie budynków mieszkalnych, z zachowanymi w różnym stanie monumentalnymi zabytkami architektury gotyckiej, przemawiało za przyjęciem zasady odbudowy wybranych, najcenniejszych obiektów a nie rekonstrukcji całego zespołu. Przygotowany projekt przewidywał zachowanie historycznej siatki ulic oraz rekonstrukcję i wyeksponowanie budowli zabytkowych. Nowe budynki o ograniczonej liczbie kondygnacji i spadzistych dachach dostosowane były do skali miasta. Zgodnie z powyższymi założeniami zrealizowano, niestety tylko wznoszoną w pierwszym etapie zabudowę w zachodniej części Starówki. Na wyglądzie wschodnich kwartałów Starego Miasta odcisnęły piętno tendencje do powiększania gęstości zaludnienia i zbudowano 5 dziesięciopiętrowych wieżowców z tzw. wielkiej płyty. Efektem jest poważne zniekształcenie sylwetki miasta i zatarcie przebiegu niektórych dawnych ulic.

Zabytki  Osobny artykuł: Zabytki Stargardu Szczecińskiego.

Stare Miasto

Na terenie Starego Miasta w jego okolicy znajdują się 22 zabytki. Zespół ten ma wielką wartość zarówno z uwagi na wysoką rangę artystyczną poszczególnych obiektów, jak i wobec faktu, że na obszarze Starego Miasta zachowały się w niewiele zmienionym stanie prawie wszystkie architektoniczne dominanty z najświetniejszego okresu jego dziejów. Panującym tu stylem jest późny gotyk w mniejszej części barok. Przeważającym materiałem budowlanym jest duża średniowieczna cegła, nadająca najczęściej nietynkowanym elewacjom charakterystyczną, ciemnoczerwoną barwę.

W lipcu 2009 Stargardzkie zabytki Starego Miasta: system fortyfikacji miejskich z basztami i bramami oraz Kolegiata NMP Królowej Świata zostały uznane za Pomnik historii.^[32]

Pomimo znacznych zniszczeń wojennych, w mieście jest wiele wartych obejrzenia zabytków.

• kościoły:
  • kolegiata pw. NMP Królowej Świata – jeden z najcenniejszych zabytków Pomorza Zachodniego^[33]. Pochodzi z XIII wieku, zbudowany w stylu gotyckim przez Heinricha Brunsberga, najwyżej sklepiony kościół w Polsce (32,5 m). Wpisana do ewidencji zabytków UNESCO^[34][35]
  • Kościół św. Jana – pochodzi z XV wieku, kościół ten posiada jedną z najwyższych wież na Pomorzu Zachodnim (99 m), posiada jedyne na Pomorzu sklepienie kryształowe, znajduje się w nim największy na Pomorzu i jeden z największych w Polsce średniowiecznych dzwonów (3,5 t).
• Ratusz – największy wśród średniowiecznych na Pomorzu Zachodnim, zbudowany w XIII wieku, przebudowany w XV.
• System obwarowań miejskich – pochodzący z II poł. XIII wieku, stanowiły najpotężniejszy system obronny na Pomorzu:
  • Brama Pyrzycka – najpiękniejsza brama miejska na Pomorzu, zbudowana pod koniec XIII wieku.
  • Brama Wałowa – jedyna brama na Pomorzu, która stylowo łączy gotyk z renesansem, na bramie znajduje się jedyny na Pomorzu wykusz latrynowy, została zbudowana pod koniec XIII wieku.
  • Brama Młyńska – jedyna w Polsce i jedna z dwóch na świecie brama położona nad korytem rzeki, wzniesiona w połowie XV wieku.
  • Brama Świętojańska, obecnie neogotycki tunel z końca XIX wieku, który miał stanowić podstawę dla monumentalnego pomnika Bismarcka.
  • Baszta Morze Czerwone – najokazalsza i największa baszta miejska w Polsce (34 m), zbudowana około 1500 roku.
  • Baszta Tkaczy, zwana także Lodową, wzniesiona w połowie XV wieku. Jej wysokość to 31 m.
  • Baszta Jeńców - zbudowana na przełomie XV i XVI w. Wysokość: 13 m.
  • Baszta Białogłówka pochodzi z początku XV wieku.
  • Basteja – jedyny tego typu budynek na Pomorzu, zbudowana w XVI wieku.
  • Arsenał – stanowi unikat na Pomorzu, ponieważ w żadnym z miast nie zachowała się budowla o podobnym przeznaczeniu.

Zabytki Stargardu Szczecińskiego znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Pozostałe obiekty

• Krzyż pokutny – powstały w 1542 roku, największy krzyż pokutny w Polsce
• Wieża ciśnień – największy wodozbiór w Polsce (67 m)
• Czerwone Koszary – największy kompleks koszarowy na Pomorzu.
• Kościół św. Krzyża – wzniesiony w XV wieku, położony w Kluczewie.
• Najstarszym obszarem zieleni wysokiej jest Park Chrobrego.

Gospodarka i przemysł

Historia

Na rozwój przemysłu w Stargardzie w poł. XIX wieku wpływ miała budowa linii kolejowej łączącej Stargard ze Szczecinem i dalej do Berlina (1843-1846). Zakłady przemysłowe lokalizowane były na północy i północnym wschodzie miasta, gdzie miały łatwy dostęp do bocznic kolejowych. Pierwszym ważnym zakładem była wytwórnia koniaków i likierów kupca F. J. Mampe'go (1835), zaś pierwszym zakładem stworzonym po budowie linii kolejowej była gazownia (1856), która zaczęła oświetlać miasto lampami. W roku 1858 otworzono Warsztaty Remontowe Urządzeń Kolejowych (późniejsze Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego), przy Garbestraße (dzisiejsza I Brygady). Pierwszą załogę stanowiło 115 osób, tj. prawie 7% ogółu mieszkańców ówczesnego miasta. W rok później kupiec Meisner uruchomił fabrykę papy smołowej i asfaltu, w której w 1869 wynaleziono i opatentowano papę bitumiczną.

W późniejszym czasie w szybkim tempie otwierano wiele zakładów i przedsiębiorstw oto niektóre z nich:

• Cukrownia w Kluczewie (1889)
• Rzeźnia miejska (1897)
• sieć wodno – kanalizacyjna (1897)
• Nowy wielki młyn (1922)
• Warsztaty Naprawcze Sprzętu Rolniczego (przed 1939).

Po wojnie potrzeba pożywienia dla nowo przybyłych osadników sprawiła, że już w 1945 uruchomiono piekarnię i mleczarnię. Także w tym roku uruchomiono już ZNTK Stargard i Zakład Sprzętu Motoryzacyjnego. Silnie rozwijająca się gospodarka i potrzeby ludności sprawiły, że od lat 60. XX wieku otwierano zakłady:

• 1961 Miejski Zakład Komunikacji – wprowadził na trasę 3 linie autobusowe.
• 1966 Bacutil – zakład produkujący paszę dla zwierząt
• 1971 Luxpol – pierwszy w regionie zakład przemysłu dziewiarskiego
• 1975 Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej zaopatrujące mieszkańców w ciepłą wodę i ogrzewanie

Sytuacja obecna

Obecnie Stargard stanowi regionalny ośrodek równoważenia rozwoju^[36] z wyraźna przewagą przemysłu lekkiego. Jest silnym ośrodkiem gospodarczym i przemysłowym^[36], w którym ważny udział ma przemysł spożywczy (cukrowniczy, mleczarski, cukierniczy), elektromaszynowy (odlewniczy, produkcja taboru kolejowego) oraz włókienniczy.

Władze Stargardu w 2003 otworzyły przy drodze krajowej nr 10 na pow. 150 ha Stargardzki Park Przemysłowy, który jest inkubatorem przedsiębiorczości. Obecnie (2006) trwa budowa trzech fabryk na terenie SPP. 31 lipca 2006 Koncern Bridgestone podpisał z miastem umowę na budowę fabryki opon na byłym radzieckim lotnisku w Kluczewie, która rozpoczęła się wiosną 2007; zakład ruszył w styczniu 2009. Jest to największa inwestycja tego typu na Pomorzu Zachodnim, jej wartość wynosi 200 mln euro (750 miejsc pracy)^[37]. Tuż obok fabryki Bridgestone do 2010 roku powstanie fabryka maszyn przeładunkowych fińskiego koncernu Cargotec. Koszt inwestycji wynosi 64 mln euro i przyniesie 400 miejsc pracy^[38]. 1 czerwca 2009 podpisano umowę na inwestycję na terenie Stargardzkiego Parku Przemysłowego z belgijską firmą Van Heyghen Staal, która zainwestuje ok. 70 mln zł, tworząc 100 miejsc pracy^[39]. Na terenie byłego Lotniska Kluczewo funkcjonuje drugi park przemysłowy - Regionalny Stargardzki Park Wysokich Technologii.

64,93% mieszkańców aktywnych zawodowo jest zatrudnionych w usługach, 33,36% w przemyśle, 1,72% w rolnictwie^[40]

Handel

Największym skupiskiem usługowym jest ulica Wyszyńskiego i jej otoczenie. W mieście istnieją cztery targowiska: przy ul. Reja (największe), Płatnerzy, Szczecińskiej i na os. Zachód. Pierwszym otwartym w Stargardzie sklepem wielkopowierzchniowym był w 2001 roku Kaufland, pierwszy sklep tej sieci w Polsce. Obecnie na terenie miasta działa 13 super- i hipermarketów. Największe centra handlowe położone są w śródmieściu: CH 2000, CH Rondo CH Zodiak. Najstarszym domem handlowym jest Milenium zbudowane w 1966 w tysięczną rocznicę chrztu Polski.

Od XII wieku do początku XX wieku centrum handlu było Stare Miasto. Na terenie miasta znajdowało się kilka targów, najważniejszy był Rynek Staromiejski (Markt), Rynek Drzewny (Holzmarkt, ob. Łokietka), Rynek Solny (dzisiejsza ul. Grodzka) oraz Rynek Mięsny (plac pomiędzy ratuszem a kościołem Mariackim). Wraz z rozwojem miasta usługowe centrum przesunęło się na zachód.

Transport i komunikacja

Stargard jest usytuowany w tzw. bramie wjazdowej do zespołu wielkomiejsko-portowego Szczecina. Spełnia funkcję dużego węzła komunikacyjnego. Przecinają się tu ważne drogi kołowe i kolejowe.

Transport drogowy

• 10 droga krajowa nr 10, planowana S10 droga ekspresowa S10 (Lubieszyn) – Szczecin – Stargard Szczeciński – Piła – Bydgoszcz – Płońsk – (Warszawa)
• 20 droga krajowa nr 20 Stargard Szczeciński – Chociwel – Szczecinek – Kościerzyna – Gdynia – (Gdańsk)
• 106 droga wojewódzka nr 106 Pyrzyce – Stargard Szczeciński – Maszewo – Nowogard – Golczewo – (Kamień Pomorski)

W 1998 oddano do użytku Południowe Obejście Starego Miasta, gdzie krzyżują się wszystkie ważne drogi. Stworzenie tzw. małej obwodnicy Stargardu odciążyło od ruchu Stare Miasto i cenne zabytki. 28 maja 2008 ruszyła budowa południowej obwodnicy miasta, która wejdzie w skład drogi ekspresowej S10. Obwodnicę oddano do użytku 21 grudnia 2009. W jej ciągu powstały trzy węzły: Stargard Szczeciński Zachód, Stargard Szczeciński Centrum, Stargard Szczeciński Wschód.

Transport kolejowy

 Osobny artykuł: Stargard Szczeciński (stacja kolejowa).

Pierwsze połączenie kolejowe miasto uzyskało w 1846, kiedy to 1 maja na stację w Stargardzie wjechała lokomotywa ciągnąca pociąg ze Szczecina. 4 marca 1846 została wydana koncesja na budowę Kolei Stargardzko-Poznańskiej (wówczas Kolei Starogrodzko-Poznańskiej)^[41]. Całość linii oddano do użytku 9 sierpnia 1848 roku^[42]. Wiosną 1857 rozpoczęto budowę linii Stargard-Koszalin, którą oddano do użytku 1 czerwca 1859^[43]. Tym samym powstał pierwszy na Pomorzu węzeł kolejowy (stargardzki węzeł kolejowy). Po budowach dla celów ogólnopaństwowych zaczęto budować linie regionalne (drugorzędne); 31 sierpnia 1882 otwarto linię do Kostrzyna^[44], a następnie 1 września 1895 linię do Piły, przez Ulikowo^[45]. Dopełnieniem kolei krajowych i regionalnych były koleje wąskotorowe; pierwszy odcinek przez Starą Dąbrowę do Ińska otwarto 14 stycznia 1895, ostatni odcinek oddano do użytku 15 listopada 1910, całość kolei mierzyła blisko 120 km^[46]

Lokomotywa Pt47 na stargardzkim dworcu kolejowym

• Linia kolejowa nr 202 Stargard Szczeciński – Koszalin – Słupsk – Gdańsk
• Linia kolejowa nr 351 Szczecin – Stargard Szczeciński – Krzyż Wielkopolski – Poznań
• Linia kolejowa nr 411 Stargard Szczeciński – Pyrzyce – Siekierki linia niezelektryfikowana, obecnie nieczynna, częściowo nieprzejezdna
• Linia Stargard Szcz. Wąsk. – Łobez Wąsk. Stargard Szczeciński Wąskotorowy – Dobra Nowogardzka – Łobez linia wąskotorowa, Stargardzka Kolej Wąskotorowa, obecnie nieczynna, częściowo rozebrana

W planach do realizacji jest uruchomienie miejskiej linii kolejowej, która połączyłaby centrum miasta z Kluczewem^[47].

Transport lotniczy

Najbliższy międzynarodowy port lotniczy znajduje się w Goleniowie, 35 km od Stargardu. Na terenie miasta znajduje się byłe poradzieckie (Lotnisko Kluczewo), obecnie użytkowane niezgodnie z przeznaczeniem. Budynki po radzieckim garnizonie wojskowym przekształcone zostały w osiedle mieszkaniowe (Osiedle Lotnisko) .

Komunikacja miejska

Za transport komunalny odpowiada powołany w 1961 Miejski Zakład Komunikacji. Obecnie w Stargardzie kursuje 19 linii, w tym jedna nocna. Linie obsługują mieszkańców Stargardu i okolicznych miejscowości: Kobylanka, Żarowo, Witkowo, Strzyżno, Grzędzice, Lipnik, Zieleniewo (Jezioro Miedwie), Klępino, Małkocin, Storkówko, Koszewo, Koszewko i innych.

Transportem pasażerów z obszaru powiatu zajmuje się PKS Stargard.

Turystyka

Szlaki piesze

 Osobny artykuł: Szlaki turystyczne w powiecie stargardzkim.

Głównymi elementami stanowiącymi o rozwoju turystyki są zabytki Starego Miasta oraz przyrodnicze otoczenie miasta (Planty, jezioro Miedwie, rzeka Ina)^[48]. Na terenie miasta wytyczono trzy piesze szlaki turystyczne:

• Stargardzki Szlak Staromiejski Stargard – Klejnot Pomorza – żółty biegnie po okręgu stargardzkich plant oraz przechodzi przez Rynek Staromiejski. Trasa ma długość ok. 3 km i można ją zacząć z dowolnego miejsca
• Szlak Anny Jagiellonki – niebieski został nazwany dla uczczenia Anny Jagiellonki, która w dniu 2 lutego 1491 wraz z orszakiem wyruszyła ze Stargardu do Szczecina w celu ożenku z Bogusławem X, jego długość to 35,2 km (3 km na terenie miasta)
• Szlak im. Hetmana Stefana Czarnieckiego – czerwony nazwa szlaku upamiętnia pobyt wojsk polskich pod dowództwem hetmana, w tej okolicy. Łączna długość to 62,5 km (w granicach miasta 4 km).

Od 2006 roku Stargard leży na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Informacji turystycznej można zasięgnąć w Centrum Informacji Turystycznej przy Rynku Staromiejskim oraz w oddziale PTTK.

Szlaki rowerowe [edytuj] 

• Stargard – Lubowo – Rogowo – Żarowo – Grzędzice – Stargard
• Stargard – Lipnik – Zieleniewo – Grzędzice – Stargard
• Stargard – Kunowo – Giżynek – Stargard
• Stargard – Klępino – Grabowo – Kiczarowo – Stargard

Punkty widokowe

• Baszta Morze Czerwone (punkt czynny w sezonie letnim w godz. 10.00 – 18.00)
• ul. Morska (granica administracyjna miasta)
• Wieża Kolegiaty NMP, otwarta 24 czerwca 2006, czynna od poniedziałku do soboty w godz. 12-19

Hotele

W Stargardzie funkcjonuje 8 hoteli. Najwyżej sklasyfikowany jest otwarty w 2000 roku Hotel Restauracja Mały Młyn, przy ul. Gdańskiej 5, posiada trzy gwiazdki (40 miejsc noclegowych)^[49]. Dwie gwiazdki posiadają Hotel 104 zbudowany w 1988 roku przy hali sportowej Spójni, ul. I Brygady 1 (dysponuje 32 miejscami^[50]) oraz otwarty w 2008 roku Hotel Restauracja Spichlerz, przy Czarnieckiego 10, dysponujący 65 miejscami^[51]. Najstarszym hotelem w mieście jest jednogwiazdkowy Hotel PTTK, przy ul. Kuśnierzy 5 funkcjonujący od lat 60. XX w, posiada 30 miejsc noclegowych

Ciekawostki Stargard Szczeciński część 2
dodał: admin Stargard Szczeciński 30-03-2010

• Stary Cmentarz Komunalny przy ul. Kościuszki został założony w 1910 przez Niemców i zajmuje powierzchnię ponad 18 ha. Teren jest zadrzewiony. Przy głównej alei rosną orzechy tureckie, zaś po południowej stronie spotykamy się z sosną wejmutką (pinius stronus L.), pochodzące z Ameryki Południowej, ponadto występują tu także buki, dęby, wiązy, lipy, kasztanowce. W pobliżu bramy głównej znajduje się pomnik poświęcony pamięci niemieckich mieszkańców Stargardu.
• Nowy Cmentarz Komunalny na Giżynku został otwarty w 2002, a jego docelowa powierzchnia ma wynieść ponad 26 ha. Na terenie cmentarza powstał dom pogrzebowy z kaplicą, kolumbarium oraz budynek administracyjny.
• Cmentarz w Kluczewie
• Cmentarz przykościelny w Kluczewie
• Cmentarz Międzynarodowy Jeńców Wojennych, został stworzony po I wojnie światowej i znajdują się tu prochy żołnierzy polskich, rosyjskich, niemieckich, jugosłowiańskich, włoskich, i innych poległych na ziemi stargardzkiej oraz w obozach jenieckich podczas dwóch wojen światowych.
• Burzykowo – Stary Cmentarz.

Religia

Do 1945 roku najliczniejszą grupą wyznaniową byli ewangelicy (94,8%). Do 1938 zamieszkiwała tu dość duża grupa Żydów, stanowiąca ok. 2,5% ogółu mieszkańców. Żydzi posiadali dwie synagogi: Stara Synagoga, wzniesiona na początku XIX wieku, położona przy dzisiejszej ul. Mickiewicza oraz Nowa Synagoga zbudowana w 1913, zburzona w 1938, położona była w pobliżu Spichlerza. Posiadali także swój cmentarz na wzgórzu Kalkenberg (teren dzisiejszego Zespołu Szkół Katolickich). Miasto zamieszkiwali także katolicy (2%), dysydenci (0,5%), luteranie (0,1%) oraz nieliczne grupy baptystów, grekokatolików, wyznawców Kościoła niemieckokatolickiego oraz 5 osób o nieokreślonej religii^[57].

Obecnie najliczniejszą grupę wyznaniową stanowią katolicy^[58]. W Stargardzie znajduje się kolegiata archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. W mieście istnieje 8 parafii, które wchodzą w skład dwóch dekanatów:

• Stargard Wschód:
  • Parafia św. Józefa
  • Parafia Najświętszej Marii Panny Królowej Świata
  • Parafia Chrystusa Króla Wszechświata
• Stargard Zachód:
  • Parafia Świętego Ducha
  • Parafia Miłosierdzia Bożego
  • Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa
  • Parafia Świętego Krzyża
  • Parafia Przemienienia Pańskiego

Prócz parafii rzymskokatolickich, w Stargardzie Szczecińskim działalność duszpasterską prowadzi także kościół Przemienienia Pańskiego wyznania polskokatolickiego (ul. Nadbrzeżna).

Znajduje się tu cerkiew greckokatolicka pw. św. Jozafata Męczennika i prawosławna cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła (ul. św. Jana Chrzciciela).

W mieście istnieją następujące kościoły protestanckie: zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego (ul. Brzozowa), zbór Kościoła Zielonoświątkowego (ul. Robotnicza), placówka Kościoła Chrześcijan Baptystów oraz zbór Kościoła "Chrystus dla Wszystkich" (ul. Spokojna).

W Stargardzie Szczecińskim istnieją dwie Sale Królestwa Świadków Jehowy.

Kultura

Do najważniejszych placówek kulturalnych należą Stargardzkie Centrum Kultury, Młodzieżowy Dom Kultury, Dom Kultury Kolejarza, Książnica Stargardzka. W mieście istnieje obecnie jedno kino. 15 listopada 2006 otwarto nową salę kinowo-widowiskową, która jest obecnie najnowocześniejszą salą tego typu w województwie. W latach 80. XX wieku w mieście istniały trzy kina: "Ina", Kino "Dar"^[59] oraz "Panorama" (w XIX-wiecznym pałacyku w Parku Panorama, ob. budynek w rękach prywatnych). Z powodu oddania do użytku nowej sali kinowej, kino "Ina" zostało zamknięte. Pierwszym kinem w przedwojennym Stargardzie było kino Capitol, zbudowane w 1938 roku, przy Bahnhofstraße (ob. ul. Wyszyńskiego), zaprojektowane przez Otto Wernera. Kino składało się z dwóch sal; widowiskowo-kinowej z 756 miejscami i małej kameralnej z 213 miejscami^[60].

Największą miejską widownią przystosowaną do imprez artystycznych jest amfiteatr, położony na stromej skarpie w Parku Chrobrego. Zostało on zbudowany w latach 1977–1980 w ramach tzw. czynów społecznych przez mieszkańców miasta. Widownia może pomieścić 2500 osób^[61].

W mieście istnieje jedno muzeum z siedzibą przy Rynku Staromiejskim wraz z dwiema filiami w Bastei (eksponowane są tam militaria) oraz w Bramie Pyrzyckiej.

Imprezy i konkursy organizowane w Stargardzie o charakterze ponadlokalnym:

• Dni Stargardu (w tym Nocne Kryterium Kolarskie o Puchar Prezydenta Miasta)
• Ogólnopolski Festiwal Młodych Talentów i Piosenki Ekologicznej
• Ogólnopolski Konkurs Piosenki Poetyckiej "O Złote Koło Młyńskie"
• Ogólnopolski Turniej Koszykówki Młodzików o Puchar Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
• Ogólnopolskie Prezentacje Muzyki z Gwiazdą
• Ogólnopolski Festiwal Monodramów – "Ewenement"
• Ogólnopolski Rajd na Orientację "TRUDY"
• Długodystansowy Rajd na Orientację "Jesienne Trudy"
• Międzynarodowy Festiwal Muzyki Gospel "Stargard Gospel Days"
• Festyn Motoryzacyjny św. Krzysztofa
• Wybory Miss Miedwia (Jezioro Miedwie)
• Stargardzka Jesień Teatralna
• OldTown (dawniej: Zlot Fanów Fallouta)
• Turniej Tańca Towarzyskiego o Puchar Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego
• Stargardzkie Wieczory Poetyckie (prowadzone przez Marcina Ł. Makowskiego i Wojciecha Radocha)

Zespoły i grupy artystyczne nagradzane na konkursach krajowych i międzynarodowych:

• Chór Cantore Gospel^[62]
• Nana (zespół został laureatem "Debiutów" na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu w 2005 roku.^[63])
• Zespół wokalny "Rupaki"^[64]
• Ava^[65]
• Zespół Tańca Współczesnego PASJA
• De Facto^[66]
• Teatr "Krzywa Scena"^[67].

Ochrona zdrowia

Apteki

Przed 1945 rokiem w Stargardzie działało pięć aptek. Najstarsza z nich – Pod Lwem założona została w 1487, mieściła się w XVI-wiecznej kamienicy u zbiegu dzisiejszych Grodzkiej i Mieszka. W drugiej aptece, znajdującej się w pobliżu, przy Kramarskiej znajdowała się Centralna Apteka Homeopatyczna^[68].

Jedyną apteką, która przetrwała działania wojenne była Apteka pod Złotą Gwiazdą (Aphoteke zum Golden Stern) późniejsza Cefarm przy Wyszyńskiego. Funkcjonowała od początku XX wieku. Wiosną 1945 uruchomiona została przez polskich osadników jako pierwsza w powiecie i działała do 2006 roku.

Obecnie w Stargardzie funkcjonuje 28 aptek^[69], w tym dwa punkty apteczne oraz apteka szpitalna.

Szpitale

W średniowieczu w Stargardzie funkcjonowały 4 ośrodki lecznicze (Szpital św. Ducha, Lazarety: św. Jerzego, św. Jobsta, oraz dla ubogich), a w 1820 w Bramie Świętojańskiej uruchomiono szpital dla obłąkanych.^[70]

W latach 70. XIX wieku rozpoczęto budowy nowoczesnych szpitali, w południowej części miasta (Szpitale Karowa, Wilhelma, Jurgena, dla osób starszych). W 1878 roku do użytku oddano Szpital Moviusa (obecnie stare skrzydło Szpitala przy ul. Wojska Polskiego), który swoją budową nawiązuje do budownictwa sanatoryjnego. W 1910 otwarto dwa budynki z czerwonej cegły z przeznaczeniem na biuro i oddział męski.

W związku z tym, iż od XIX wieku Stargard pełnił funkcje miasta szpitalnego dla II Okręgu Wojskowego (teren od Rugii do Lęborka) czasie wojny funkcję lazaretów ponadto pełniły Gimnazjum Groninga, Dom Bractwa Strzeleckiego, oraz dzisiejsze Starostwo Powiatowe, Zespół Szkół nr 1 oraz Gimnazjum nr 2.^[70]

W latach 80. XX wieku, w pobliżu os. Pyrzyckiego rozpoczęto budowę Szpitala Geriatrycznego, jednak upadek systemu spowodował zatrzymanie prac budowlanych, a w konsekwencji ich całkowite zarzucenie .

Aktualnie w mieście działa Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej im. Kazimierza Dłuskiego, przy ul. Wojska Polskiego 27, wraz z Ośrodkiem Rehabilitacji przy Staszica oraz Oddziałem Okulistycznym i Otolaryngologicznym przy 11 Listopada.

Edukacja

W Stargardzie istnieje (lista szkół) 15 państwowych szkół ponadgimnazjalnych w tym 6 szkół zawodowych, 6 liceów ogólnokształcących, 2 szkoły średnie zawodowe, oraz Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Witolda Lutosławskiego. Ponadto w mieście funkcjonują szkoły niepubliczne ponadgimnazjalne.

Najstarszą szkołą średnią jest I Liceum Ogólnokształcące otwarte we wrześniu 1945 roku, mieszczące się w dawnym Collegium Gröningianum zbudowanym w 1882 r. W 1946 otwarto Zespół Szkół nr 1, a 1989 II Liceum Ogólnokształcące.

Pierwszą szkołą wyższą w mieście jest otwarta w 2005 roku Stargardzka Szkoła Wyższa Stargardinum. Swój Wydział Przedsiębiorczości posiada Zachodniopomorska Szkoła Biznesu, uruchomiona w 1996 roku, a punkty dydaktyczne Akademia Rolnicza w Szczecinie (od 2000 roku), Politechnika Szczecińska (od 2001) oraz Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Społecznej Wyższa Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi (2009).

Sport i rekreacja

Najstarszym klubem sportowym w polskim Stargardzie jest Kolejowy Klub Sportowy „Błękitni”, który powstał tuż po przejęciu miasta przez władze polskie, 18 maja 1945. Stargardzki klub sportowy był pierwszą organizacją społeczną na Pomorzu Zachodnim skupiającą ludzi, przybyłych w ramach akcji Wisła. Największym sukcesem zespołu jest zajęcie 15 miejsca w drugiej lidze w sezonie 1981/1982, oraz awans do drugiej ligi w roku 2003. Obecnie piłkarze występują w III lidze bałtyckiej w piłce nożnej.

Ludowy Klub Sportowy „Spójnia”, powstał w 1949. Największym sukcesem koszykarzy jest awans w 1994 do Polskiej Ligi Koszykówki, a w trzy lata później zdobycie wicemistrzostwa kraju. Obecnie „Spójnia” w I lidze koszykarskiej.

Ponadto Stargardzie istnieje jeszcze 11 klubów sportowych:

• ZKS Kluczevia (piłka nożna, V liga, grupa zachodniopomorska)
• KS Unia (piłka nożna, A-klasa, grupa zachodniopomorska)
• KS Błękitni Juvenia (piłka nożna, II liga Zachodniopomorska)
• Ludowy Klub Sportowy Pomorze
• Lekkoatletyczny Ludowy Klub Sportowy Pomorze
• Stargardzki Klub Sportów Podwodnych Barakuda
• Ludowy Klub Kolarski Stargard
• Klub Pływacki "NEPTUN" Stargard
• Szkoła Tańca Towarzyskiego Alfa-Astra
• Ks Spójnia Stargard Szczeciński
• LKS Feniks Stargard Szczeciński
• Luks Piątka Klub Siatkarski

W mieście działają ligi amatorskie w bowlingu, piłce nożnej i koszykówce.

Miasto posiada nowoczesną bazą sportowo-rekreacyjną, zapewniającą warunki uprawiania sportu i rekreacji, zarówno sportowcom wykwalifikowanym jak i amatorom; Stadion Lekkoatletycznego Klubu Sportowego "Pomorze" z nawierzchnią tartanową; Stadiony piłkarskie KP "Błękitni", ZKS "Kluczevia" oraz hala sportowa o powierzchni ok. 1500 m² (największy w regionie obiekt^[71]).

Ponadto miasto dysponuje innymi obiektami, do uprawiana sportów niemasowych: 3 kryte pływalnie, kręgielnia, 4 zespoły kortów tenisowych, skateplaza, 2 skateparki, ośrodki jazdy konnej, strzelnica, boiska piłkarskie ze sztuczną trawą, w tym boisko zbudowane w ramach programu Orlik 2012 oraz sezonowe lodowisko^[72].

Media

Pierwszą znaną gazetą stargardzką była "Musztra" (niem. Die Musterung) informowała o życiu garnizonu oraz samego miasta, ukazywała się w latach 1771-1772. W 1823 stargardzki księgarz J. Hane rozpoczął wydawanie "Tygodnika Stargardzkiego" (niem. Stargarder Wochenblatt), wydawano go do 1860. W następnych latach wydawano m.in. "Stargarder Zeitung", "Stargarder Bote" oraz "Pommersche Dorfzeitung". Okres świetności przedwojennej prasy stargardzkiej zakończył rok 1935, kiedy to naziści skonsolidowali wszystkie wydawnictwa w jeden tytuł Dziennik Stargardzki (niem. Stargarder Tageblatt).

Pierwszą powojenną gazetą wydawaną w Stargardzie były "Wieści", ukazywały się one od lipca 1945 do lat 80. XX wieku. W październiku 1945 ukazał się pierwszy numer dziennika regionalnego "Kurier Szczeciński", a w dwa lata później "Głos Szczeciński". W lat 90. XX wieku i na początku XXI wieku ukazywała się "Gazeta Stargardzka".

Obecnie działają cztery gazety stargardzkie: "Dziennik Stargardzki", "7 Dni Powiatu Stargardzkiego", "Tygodnik Ziemi Stargardzkiej" oraz "Głos Stargardzki" (piątkowy dodatek do "Głosu Szczecińskiego").

W Stargardzie swoje przedstawicielstwa mają dwie gazety regionalne: "Głos Szczeciński" oraz "Kurier Szczeciński".

W mieście działają dwie sieci telewizji kablowej. Pierwsza telewizja kablowa w Stargardzie powstała w 1993 w pomieszczeniach Spółdzielni Mieszkaniowej. Operatorem telewizji kablowej jest Vectra oraz Telewizja Kablowa sieci „Multimedia”. Lokalnym kanałem telewizyjnym jest szczecińska Telewizja TV7 oraz TVP Szczecin.

W Stargardzie swoją terenową redakcję posiada Polskie Radio Szczecin.

Osoby związane ze Stargardem

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani ze Stargardem Szczecińskim.

związani z polskim Stargardem

• politycy:
  • Michał Trejgis – poseł na Sejm PRL VI kadencji
  • Jerzy Jankowski – poseł na Sejm RP I, II i III kadencji
  • Stanisław Kopeć – poseł na Sejm RP II, III i IV kadencji
  • Michał Jach – poseł na Sejm RP V kadencji
  • Sławomir Preiss – poseł na Sejm RP VI kadencji, były dyrektor Muzeum w Stargardzie
• artyści:
  • Jacek Sawaszkiewicz – polski pisarz, satyryk, radiowiec
  • Przemysław Gintrowski – polski kompozytor i wokalista
  • Ewa Kasprzyk – polska aktorka
  • Artur Baniewicz – polski pisarz fantasy
  • Arkadiusz Brykalski – stargardzianin. Od roku 2001 związany z Teatrem Wybrzeże w Gdańsku. Role w serialach: Klan, Samo Życie, Lokatorzy, Niania. Finalista XXII Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu. Pierwsze aktorskie szlify zbierał jeszcze jako nastolatek w zespole Majki Cierockiej. W latach 1996-99 występował w Teatrze Muzycznym im. Danuty Baduszkowej w Gdyni. Zagrał główną rolę w przedstawieniu "Wałęsa. Historia wesoła, a ogromnie przez to smutna".
  • Janusz Stolarski – aktor. Absolwent PWST im. Solskiego w Krakowie. 1986–1988 aktor w Drugim Studio Wrocławskim. 1988–1989 – Państwowy Teatr w Kielcach (reżyseria dwóch jednoaktówek Vaclava Havla). Od 1990 do 2002 aktor Teatru Polskiego w Poznaniu; kilkanaście ważnych ról. Laureat wielu nagród artystycznych. Od stycznia 2006 – w Teatrze Studio w Warszawie.
  • Ryszard Maciej Nyczka – polski scenarzysta i reżyser produkcji telewizyjnych i filmowych
  • Leon Popielarz – polski dziennikarz i producent
• sportowcy:
  • Władysław Wojtakajtis – pływak, wielokrotny mistrz i rekordzista Polski, dwukrotny olimpijczyk: z Meksyku 1968 i Monachium 1972;
  • Dominika Sieradzan – siatkarka, klubowa mistrzyni Polski (2005/2006), czołowa zawodniczka ligi polskiej;
  • Bernard Kręczyński – kolarz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Monachium;
  • Bernard Pruski – kolarz, później trener kolarski; uczestnik Wyścigu Pokoju; licznych wyścigów kolarskich w kraju i za granicą;
  • Arkadiusz Bąk – piłkarz;
  • Wiesław Wraga – polski piłkarz, znany z występów w Widzewie Łódź;
  • Paweł Wiekiera – koszykarz;
  • Wiktor Grudziński – koszykarz;
  • Rafał Bigus – koszykarz reprezentacji Polski, wicemistrz Polski;
  • Paweł Czapiewski – lekkoatleta;
  • Tomasz Szymczak – lekkoatleta;
  • Paweł Januszewski – lekkoatleta;
  • Robert Bałdyga – mistrz świata juniorów w klasie Formula Windsurfing;
  • Krzysztof Koziorowicz – trener reprezentacji Polski w koszykówce kobiet;
• lekarze:
  • Ludomir Sedlaczek-Komorowski – polski lekarz psychiatra, antropolog
  • Krzysztof Bukiel – lekarz, przewodniczący Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy
• pozostali:
  • Stanisław Stefanek – polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy szczecińsko-kamieński, biskup ordynariusz łomżyński
  • Henryk Szumski – polski dowódca wojskowy
  • Patryk Wyrwa - polski wokalista

Polityka i administracja [edytuj]

Siedzibą Prezydenta Stargardu jest budynek urzędu miasta przy ul. Czarnieckiego 17. Obecnie prezydentem miasta jest Sławomir Leon Pajor, pełniący drugą kadencję od 2002 roku. Siedzibą rady miasta jest ratusz miejski przy Rynku Staromiejskim. Jej przewodniczącym jest Sebastian Szwajlik, radny LiD. Zgodnie z parytetem mieszkańców w radzie miasta zasiada 23 radnych.

Prezydenci Stargardu:

• Waldemar Gil (1990-1994)
• Kazimierz Nowicki (1981-1989 i 1994-2002)
• Sławomir Pajor (od 2002)

Miasto jest członkiem Nowej Hanzy, Związku Miast Polskich, Związku Gmin Dorzecza Iny oraz Związku Gmin Zlewni Jeziora Miedwie.

Mieszkańcy Stargardu Szczecińskiego wybierają parlamentarzystów z okręgu wyborczego Szczecin, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego Gorzów Wielkopolski. Posłowie do Sejmu RP posiadający biura poselskie w mieście: Joachim Brudziński (PiS), Mirosława Masłowska (PiS), Sławomir Preiss (PO), Grzegorz Napieralski (SLD). Ponadto w Stargardzie swoje biuro posiada europoseł Bogusław Liberadzki(SLD).

Jedynym Honorowym Obywatelem Miasta Stargardu jest abp Kazimierz Majdański. Ponadto wyróżnieni medalem Zasłużeni dla Miasta Stargard Szczeciński zostali: ks. Edmund Malich, Zbigniew Petri, Edward Olszewski^[73].

W Stargardzie znajduje się Sąd Rejonowy, Prokuratura Rejonowa, Obwodowy Urząd Miar, Rejonowy Urząd Poczty Polskiej, Inspektorat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział Celny, Oddział Urzędu Statystycznego, Urząd Skarbowy, Oddział Archiwum Państwowego, Rejon Dróg Wojewódzkich GDDKiA oraz pozostałe przynależne miastu powiatowemu. W mieście znajduje się także siedziba starostwa powiatu stargardzkiego oraz wiejskiej gminy Stargard Szczeciński.

Stargard jako garnizon wojskowy

 Osobny artykuł: Garnizon Stargard Szczeciński.

• Jednostki niemieckie stacjonujące do 1945
  • 9 Kołobrzeski Regiment Grenadierów "Graf Gneisenau"^[76]
  • 25 Pułk Grenadierów Pancernych
  • 21 Dywizjon Bliskiego Rozpoznania Luftwaffe
  • II Dywizjon 400 Pułku Myśliwskiego
• Jednostki wojskowe Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej stacjonujące po 1945
  • Dowództwo 239 Baranowickiej Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego w Kluczewie
  • 159 Gwardyjski Noworosyjski Pułk Lotnictwa Myśliwskiego w Kluczewie
  • 347 Batalion Łączności

 Osobny artykuł: Garnizony Armii Radzieckiej na terytorium Polski.

• Byłe jednostki Wojska Polskiego stacjonujące po 1945
  • w "Czerwonych Koszarach"
    • 20 Samodzielny Pułk Czołgów
    • 24 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich
    • 30 Pomorski Pułk Artylerii Mieszanej
    • 7 Warszawski Batalion Saperów
    • 2 Batalion Rozpoznawczy Szwoleżerów Rokitniańskich
    • 17 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej
    • 104 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej
    • 36 Pomorski Pułk Artylerii
    • Delegatura Wojskowej Służby Wewnętrznej
    • w "białych koszarach"
      • 43 Pułk Piechoty
      • 9 Zaodrzański Pułk Zmechanizowany
      • 6 Brygada Kawalerii Pancernej
      • Garnizonowy Węzeł Łączności
    • w Bielkowie nad Miedwiem:
      • 38 Dywizjon Ogniowy OPK
    • 3 Oddział Wojsk Obrony Pogranicza
• Jednostki WP obecnie stacjonujące w garnizonie Stargard Szczeciński:
  • 2 Stargardzki Batalion Saperów
  • 12 Batalion Medyczny
  • 12 Batalion Zaopatrzenia (Bielkowo)
  • 12 Kompania Chemiczna
  • Placówka Żandarmerii Wojskowej
  • Wojskowa Komenda Uzupełnień

Zobacz też

• inne znaczenia słowa Stargard

Przypisy

1.  ↑ ^{1,0 1,1} Stan w dniu 30 VI 2009 r.. „Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym” (2009-11). Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. 

2.  ↑ Ober M., Stargard Szczeciński, Warszawa 1988, s. 5

3.  ↑ Olszewski E., Stargardzkie abc, Stargard 2001, s. 39

4.  ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 wg stanu na 1 stycznia 2008, GUS

5.  ↑ Google Earth

6.  ↑ Geologia. W: praca zb. pod redakcją Bogdana Dopierały: Z dziejów ziemi stargardzkiej. 

7.  ↑ Szczegółowa mapa geologiczna Polski sk. 1:50 000 arkusze: N-33-90-D, N-33-91-C, N-33-102-B, N-33-103-A

8.  ↑ Klimat. W: praca zb. pod redakcją Bogdana Dopierały: Z dziejów ziemi stargardzkiej. 

9.  ↑ Historia pogody dla Stargardu (ang.). gaisma.com. [dostęp 2008-08].

10.↑ [1] [dostęp: 20.12.2008]

11.↑ G. Labuda, Kaszubi i ich dzieje, Gdańsk 1996, s. 158

12.↑ Encyklopedia Powszechna PWN, t. VI, Warszawa 1996, s. 28

13.↑ język polski jako ojczysty deklarowały 764 osoby, czyli niecałe 3%

14.↑ ^{14,0 14,1 14,2 14,3 14,4} Stramek B., Nazwy miejscowe obecnego powiatu stargardzkiego. Część I: Nazwy słowiańskie W: Stargardia t. I, Stargard 2001

15.↑ Monumenta Poloniae Historica, wyd. A. Bielkowski, t. II, Warszawa 1960-61, s. 39

16.↑ ^{16,0 16,1 16,2 16,3 16,4} K. Conrad, Pommersches Urkundenbuch, t. I, Köln-Graz, 1970, s. 33, 135, 147, 319, 560, 561, 1452

17.↑ ^{17,0 17,1 17,2 17,3} Wystarczy Stargard 2009, Towarzystwo Przyjaciół Stargardu

18.↑ List Rady Miasta Stargardu do Rady Miasta Stralsundu w sprawie szkód wyrządzonych przez szczecinian [w:] Dawny Stargard. Miasto i jego mieszkańcy. Katalog wystawy. Muzeum Stargard, 2000

19.↑ Spis urzędników świeckich i kościelnych Stargardu jodocosa Andreasa Hiltbrandta [w:] Dawny Stargard. Miasto i jego mieszkańcy. Katalog wystawy. Muzeum Stargard, 2000

20.↑ Potwierdzenie przywilejów miast członków Hanzy, wydane prezz króla Danii Christiana IV [w:] Dawny Stargard. Miasto i jego mieszkańcy. Katalog wystawy. Muzeum Stargard, 2000

21.↑ Odnowienie związku z lat 1650 i 1670 cechu tkaczy sukna [w:] Dawny Stargard. Miasto i jego mieszkańcy. Katalog wystawy. Muzeum Stargard, 2000

22.↑ Geograpfie für Lyceen, Gimnasien, Mittelschulen und zum privaterrichte, Theodor (Friedrich) Dittenberger, 1837 r.

23.↑ J. Zenkner, Stargard. Klejnot na pomorskim szlaku, Stargard 2006, str. 10.

24.↑ M. Rumiński, Radni za Stargardem nie Szczecińskim, Polskie Radio Szczecin, 29 maja 2009

25.↑ ^{25,0 25,1} Uchwała Nr XVI/167/07 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 18 grudnia 2007 r.

26.↑ Zenkner J., Stargard. Klejnot Pomorza, Stargard 2006, s. 8, 9

27.↑ Stramek B., Nazwy miejscowe obecnego powiatu stargardzkiego. Część I Nazwy słowiańskie [w:] Stargardia t. 1, Stargard 2001, s. 28

28.↑ Zenkner J. op cit., s. 9

29.↑ Olszewski E., Stargardzkie ABC, Stargard 2001, s. 90-92

30.↑ Zenkner J. op cit., s. 45

31.↑ Szwajlik S., Dzieje kolei stargardzkiej, Stargard 2002, s. 65

32.↑ http://www.stargard.pl/index.php?idg=news&idnw=stnd&idn=1695 Strona UM Stargard, Stargardzkie zabytki - Pomnikiem Historii!

33.↑ Kościół jako jedyny na Pomorzu Zachodnim zaliczany był w obowiązującej w latach 1961-1973 klasyfikacji zabytków do najwyższej, zerowej klasy. Jako jeden z dwóch w województwie kościołów jest wpisany na listę Pomników historii

34.↑ E. Olszewski, Stargardzie abc, Stargard 2001, s. 76

35.↑ Nie należy mylić z listą światowego dziedzictwa UNESCO

36.↑ ^{36,0 36,1} Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Zachodniopomorskiego

37.↑ Stargard: Zatrudnią 750 osób (video) - 14 września 2007

38.↑ Stargard Szczeciński Klejnot Pomorza

39.↑ Polskie Radio Szczecin

40.↑ Strategia Rozwoju Miasta Stargardu Szczecińskiego

41.↑ Szwajlik S. Dzieje Kolei Stargardzkiej, Stargard 2002 s. 23

42.↑ Źródła niemieckie jako datę otwarcia linii podają 9 sierpnia 1848, jako że tego dnia wyjechał ze Stargard (wtedy niemieckiego) pociąg do Poznania gdzie przybył 10 sierpnia i tę datę podaje historiografia polska, Szwajlik S. op. cit. s. 26

43.↑ Berger A., Album Stargard-Cöslin-Colberg Eisenbahn, Stettin 1862, s. 1

44.↑ Mayer A., Geschichte und Geographie der Deutschen Eisenbahn, Berlin 1891, s. 1306

45.↑ Lijewski T., Koziarski S., Rozwój sieci kolejowej w Polsce, Warszawa 1995, s. 67

46.↑ Szwajlik S. op. cit. s. 68

47.↑ IRiPK Service 1

48.↑ ^{48,0 48,1 48,2} Strategia Rozwoju Turystyki dla Stargardu Szczecińskiego

49.↑ http://www.malymlyn.com.pl/hotel.html

50.↑ http://www.infobaza.pl/detail.php?siteid=1419

51.↑ Hotel-Restauracja SPICHLERZ Stargard Szczeciński w Stargardzie Szczecińskim - Wybrzeże Bałtyckie

52.↑ Hotel PTTK w Stargardzie Szczecińskim

53.↑ Hotel

54.↑ http://www.eholiday.pl/noclegi-3447.html

55.↑ http://www.granitexhotel.pl/

56.↑ Program ochrony środowiska miasta Stargardu Szczecińskiego, s. 27

57.↑ Dane z 1867 r., za Stuch J. Rozwój demograficzny Stargardu w latach 1845-1870, [w:] Stargardia t. III

58.↑ największa liczba świątyń w mieście

59.↑ skrzyżowanie ulic Konopnickiej i Piłsudskiego, wyburzony

60.↑ Dietrich Otto Kino Capitol i Stargard in Pommern http://www.heimatkreis-stargard.de/Geschichte/Capitol.htm

61.↑ [2] [dostęp: 17.01.2010]

62.↑ CantoreGospel.pl | CG trochę historii

63.↑ Nagroda w konkursie „Debiuty” przyznana tvp.pl, 13.06.2005

64.↑ no-ip.org

65.↑ PORTAL KSIĘGARSKI - Nagrody XXXI Spotkań Zamkowych

66.↑ Osiągnięcia zespołu De Facto na stronach SCK

67.↑ Osiągnięcia Teatru Krzywa Scena na stronach SCK

68.↑ E. Olszewski, op. cit. s. 10

69.↑ Aloes, Kwiatowa, Nowa, Staromiejska, Valeo, Kolejowa, Cefarm Piłsudskiego, Cefarm Pogodna, Cefarm Szczecińska, pod Złotą Wagą, Zachodnia, Centrum, DGA, Euro, Na Zdrowie, Novum, przy Luxpol, Śródmiejska, Tesco, Vita, Alfa, pod Moździerzem, Rodzinna, Li-Mar, Antidotum

70.↑ ^{70,0 70,1 70,2} J. Zenkner, op. cit. s. 45-46

71.↑ Plan Rozwoju Lokalnego Gminy - Miasta Stargardu Szczecińskiego, s. 17

72.↑ Lodowisko otwarte, www.stargard.pl, 07.12.2009 [dostęp:17.01.2010]

73.↑ [http://www.um.stargard.pl/indexb.php?id=strony&ids=271 Biuletyn Informacji Publicznej - Stargard Klejnot Pomorza

74.↑ niemieckie miasta partnerskie miast polskich na stronie www.pol-niem.pl

75.↑ wijchen.nl

76.↑ Przydomek Kołobrzeski był wyróżnieniem dla jednostki, ponieważ Kołobrzeg, wówczas uznawany był za miasto nie do zdobycia (odpierało oblężenia w latach: 1758, 1760, 1761, 1807).

Bibliografia

• Z dziejów ziemi stargardzkiej, praca zb. pod redakcją Bogdana Dopierały, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969
• Stargard Szczeciński, Marek Ober, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1988, ISBN 83-213-3303-6
• Stargardzkie abc, Edward Olszewski, Wydawca: Towarzystwo Przyjaciół Stargardu, Stargard 2001, ISBN 83-916325-0-4
• Stargard Szczeciński, Kazimiera Kalita-Skwirzyńska, Ossolineum, Gdańsk 1983, ISBN 83-04-01559-5
• Rozwój demograficzny Stargardu w latach 1845-1870, Jan Stuch [w:] Stargardia Tom III, Rocznik Muzeum w Stargardzie, Stargard 2003, ISBN 1641-7747
• Dzieje Kolei Stargardzkiej, Sebastian Szwajlik, Stargard 2002
• Stargard. Klejnot na pomorskim szlaku, Jan Zenkner, Stargard 2006

ŻRÓDŁO: http://pl.wikipedia.org/wiki/Stargard_Szczeci%C5%84ski 

Ciekawostki Stargard Szczeciński
dodał: admin Stargard Szczeciński 30-03-2010

Stargard Szczeciński

Stargard Szczeciński (niem. Stargard in Pommern, Stargard an der Ihna, pom. Stôrgard, łac. Stargardia, ) – miasto i gmina w województwie zachodniopomorski, w powiecie stargardzkim na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej, nad Iną trzeci ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa szczecińskiego. Początki istnienia stałych osad ludzkich sięgają VI wieku, jest jednym z najstarszych miast Polski. Najstarsze (obok Szczecina) miasto na Pomorzu – prawa miejskie uzyskało w 1243. Rozwojowi osady sprzyjało położenie przy krzyżujących się szlakach handlowych, prowadzących z Santoka do Wolina i ze Szczecina do Kołobrzegu. Ważny węzeł komunikacyjny oraz ośrodek przemysłowy, usługowy i kulturalny. Miasto jest siedzibą powiatu stargardzkiego i gminy. Wraz ze Szczecinem, Świnoujściem, Policami, Goleniowem i Gryfinem tworzy aglomerację szczecińską. Jest trzecim miastem pod względem liczby ludności w województwie i 56. w Polsce.

Według danych z 30 czerwca 2009 miasto miało 69 951 mieszkańców

Miasto położone jest nad rzeką Iną przy drogach krajowych nr 10 oraz nr 20, w odległości 46 km od granicy państwa, 36 km od Szczecina, 35 km od międzynarodowego portu lotniczego w Goleniowie, 180 km od Berlina i 120 km od Terminalu Promowego Świnoujście. Leży na pograniczu dwóch krain geograficznych, Niziny Szczecińskiej i Pojezierza Pomorskiego, co ma duży wpływ na zróżnicowanie typów krajobrazu w najbliższej okolicy.

Stargard Szczeciński tworzą następujące dzielnice: Centrum, Stare Miasto, Burzykowo, Giżynek, Kluczewo, Mokrzyca, Mroczeń, Osetno, Przedmieście Barnimowskie, Przedmieści Poznańskie, Przedmieście Szczecińskie, Pszczelnik, Zarzecze, Źródelnia.

Osiedla mieszkalne Stargardu: Osiedle Pyrzyckie, Osiedle Letnie, Osiedle Hallera, Osiedle Zachód, Osiedle Chopina, Osiedle Tysiąclecia, Osiedle Kopernika,Osiedle Lotnisko.

Okoliczne wsie: Grabowo, Grzędzice, Lipnik, Klępino, Kunowo, Skalin, Strachocin, Strzyżno, Święte, Witkowo, Żarowo, Morzyczyn, Motaniec.

Środowisko naturalne [edytuj]

Według danych z roku 2002 ⁶ Stargard Szczeciński ma obszar 48,1 km², w tym:

• użytki rolne: 34%
• użytki leśne: 2%.

Miasto stanowi 3,17% powierzchni powiatu.

Rzeźba terenu i geologia [edytuj]

Obecna rzeźba powierzchni Stargardu powstała w wyniku działalności lądolodu skandynawskiego, który uformował tzw. linię moren czołowych. Na obszarze Stargardu i jego okolic znajduje duże, ponad dwutysięczne skupisko pagórków drumlinowych, zw. stargardzkimi polami drumlinowymi. Wśród rzeźby terenu możemy także wyróżnić moreny denne faliste (we wschodniej części miasta), torfowiska (w okolicach Iny), oraz długie stoki (zarówno po wschodniej jak i zachodniej stronie miasta). Miasto położone jest w całości na terenie mezoregionu Równina Pyrzycko-Stargardzka, oraz na terenie mikroregionów: Równinna Kluczewska, Równina Klępińska, Drumliny Grzędzickie oraz w Dolinach Iny i Małej Iny.

Na terenie miasta występują trzy rodzaje gleb; gleby płowe, wytworzone z piasków naglinowych i zwartych glin, gleby torfowe (murszowe i mułowe) oraz najżyźniejsze gleby brunatne^[6][7].

Historia [edytuj]

Stare Miasto, 1931, zdjęcie lotnicze

Obecna ul. Mieszka I, w głębi Kolegiata NMP

Brama Portowa

Brama Pyrzycka

 Osobny artykuł: Historia Stargardu Szczecińskiego.

Stargard Szczeciński należy do najstarszych grodów na Pomorzu Zachodnim. Początki jego powstania sięgają VIII – IX wieku, gdy to około 1 km na południe od dzisiejszego centrum rozwinęła się osada Osetno. Jej mieszkańcy przyczynili się do budowy grodu w zakolu rzeki Iny – w okolicy obecnie istniejącej Baszty Białogłówki.

Gród otoczony został wałami drewniano-ziemnymi, a od wschodu i północy dodatkowo chroniło go koryto rzeki Iny. W następnych stuleciach pomiędzy X a XII wiekiem na południe od umocnionego grodziska powstało otwarte podgrodzie. Rozwojowi osady sprzyjało położenie przy krzyżujących się szlakach handlowych, prowadzących z Santoka do Wolina i ze Szczecina do Kołobrzegu. Przyspieszony rozwój ośrodka grodowego nastąpił po nadaniu magdeburskich praw miejskich w 1243 roku przez księcia pomorskiego Barnima I. Od 1292 roku Stargard został przeniesiony na prawa lubeckie korzystniejsze dla warstwy kupców i rzemieślników. W mieście zostały osadzone dwa zakony joannitów i augustianów. W bulli papieża Grzegorza IX z dnia 19 marca 1238 roku dotyczącej potwierdzenia nadania posiadłości koło Stargardu na rzecz zakonu joannitów książę Bogusław I nazwany jest księciem Kaszub (duce Cassubie)^[11]. Do miasta zaczęli przybywać liczni osadnicy z terenu Niemiec i Flandrii, Stargard stał się członkiem związku hanzeatyckiego, wspierającego interesy kupców.

Pod koniec XIII wieku wyburzono obramowania starego grodziska i przystąpiono do budowy murów kamienno – ceglanych, obejmujących zarówno teren dawnego grodu, jak i rozbudowanego podgrodzia. Ina stała się ważną drogą komunikacyjną, którą barkami płynęło zboże i inne towary z ziemi pyrzyckiej i stargardzkiej do krajów zachodnich i nadbałtyckich. Podczas wojny trzydziestoletniej miasto zostało zdziesiątkowane z powodu głodu, chorób i pożarów, wskutek czego liczba ludności spadła o około 90%. Na mocy Traktatu Westfalskiego Stargard od 1648 roku dostał się pod panowanie Brandenburgii, a w 9 lat później przez miasto przejeżdżał hetman Stefan Czarniecki na czele konnicy, w pogoni za wycofującą się armią szwedzką. W okresie od 1668 do 1720 Stargard był stolicą Pomorza Tylnego^[12]. Druga połowa XVII i XVIII wieku to okres powolnej odbudowy zniszczonego grodu.

W połowie XIX wieku nastąpił przełom gospodarczy. Stargard w 1846 roku uzyskał połączenie kolejowe ze Szczecinem i Berlinem, a nieco później z Poznaniem i Koszalinem. W 1905 r. miasto liczyło 26.907 mieszkańców, w ogromnej większości Niemców^[13].

Oddzielny rozdział w historii stanowi okres II wojny światowej. Cała produkcja przemysłowa została ukierunkowana na potrzeby wojny. W mieście już od 1939 roku powstał duży obóz jeniecki, tzw. Stalag II D. 5 marca 1945 r. Stargard został zajęty przez żołnierzy I Frontu Białoruskiego. Miasto doznało bardzo ciężkich zniszczeń (72%), a jego zabytkowa część (Stare Miasto) spłonęła całkowicie.

Stargard został przekazany Polsce. Nowa administracja dokonała wysiedlenia dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec, zastępując ich Polakami m.in. z Kresów Wschodnich, a także ukraińskimi przesiedleńcami (w ramach akcji "Wisła"). Mimo ogromnej skali zniszczeń udało się zreorganizować gospodarkę miasta i dokonać jego częściowej odbudowy. Otwierano liczne zakłady przemysłowe. Na początku lat 90. XX wieku Stargard jak i inne miasta przeżył kryzys gospodarczy związany ze zmianą ustroju. W 2003 r. rozpoczął działanie Stargardzki Park Przemysłowy.

Historia nazwy [edytuj]

Na przestrzeni prawie dziewięciuset lat nazwa miasta zmieniała się wielokrotnie. Nazwa Stargard ma niewątpliwie pochodzenie słowiańskie i stanowi charakterystyczną dla języka pomorskiego postać nazwy "stary gród", występującej w różnych formach na całej Słowiańszczyźnie. Część gard jest bardzo stara – nie doszło tu do metatezy (przestawki) i pozostała niezmieniona, w pozostałych językach słowiańskich zaszła metateza i dlatego po polsku jest gród, po czesku hrad, po rosyjsku город (translit. gorod). Nazwa jest zrostem przymiotnika stary i apelatywu grod (pol. gród)^[14]

Po raz pierwszy wzmianka o nazwie miasta pojawiła się w 1124^[15], kiedy to kronikarz Ebbo, opisujący misję św. Ottona z Bambergu wspomniał jego pobyt w grodzie Castro Zitarigroda. Kolejny zapis pochodzi z 1140, kiedy to Castro Stargrod^[16]wymieniony był w bulli papieża Innocentego II, jako gród mający należeć od tej pory do biskupstwa w Wolinie.

W późniejszym czasie spotykamy wiele form podobnie brzmiących:

• Stargard (1186^[16], 1283, 1229, 1248, 1550, 1633, 1654, 1780, 1817, 1918, 1923, 1951)^[14]
• Stergard (1187)^[14]
• Starogard (1188^[16], 1240^[16])
• Starigart (1217)
• Ztaregard (1220)
• Staregarde (1234)
• Staregrod (1238)
• Stargardt (1248^[16], 1618, na mapie Lubinusa)
• Stargardia (1328)^[14]
• Nova Stargardia ^[17]
• Starigrodum^[17]
• Starigradum^[17]
• Neu Stargarde (1459) ^[18]
• Nigen Stargardt^[17]
• Neu-Stargard an der Ihna (1724) ^[19]
• Stargardt auf der Ihna (1605)^[20]
• Stargard auf der Ina (1683)^[21]
• Neustargard (niem. Nowy Stargard, 1837)^[22]
• Pommersch Stargart (niem. Pomorski Stargart, 1890)^[14]
• Przed 1945 niemiecka nazwa brzmiała Stargard in Pommern (Stargard na Pomorzu) lub Stargard an der Ihna (Stargard nad Iną).

Pierwszą powojenną nazwą miasta był Starogród, a następnie Starogard nad Iną. W 1950 przyjęta została obecna nazwa miasta Stargard Szczeciński.

Spór o przymiotnik szczeciński w nazwie miasta [edytuj]

W 1999 Towarzystwo Przyjaciół Stargardu rozpoczęło kampanię mającą na celu usunięcie z nazwy miasta przymiotnika szczeciński. Rada Miejska przeprowadziła konsultacje społeczne, w których wzięło udział 5667 osób, (co stanowiło ponad 10% osób uprawnionych do głosowania), 67,01% biorących udział opowiedziało się za zmianą. Rada Miejska w listopadzie 2000 skierowała wniosek do Rady Ministrów o zmianę nazwy miasta, który rok później został odesłany do Stargardu bez rozpatrzenia. W kwietniu 2009 pomysł powrócił – ponownie za sprawą TPS – i został zamanifestowany w lokalnych mediach pod hasłem: „Żeby Stargard był stargardzki”.

Argumentem za dodaniem przymiotnika „szczeciński” miała być przede wszystkim chęć uniknięcia błądzenia korespondencji między Stargardem a Starogardem w województwie pomorskim. Ten argument przestał mieć znaczenie z chwilą wprowadzenia w 1975 w korespondencji kodów pocztowych.

W chwili obecnej Stargard jest jednym z największych miast na świecie z przydomkiem pochodzącym od innej miejscowości^[23].

Ewentualne skrócenie nazwy miasta możliwe będzie najwcześniej w 2011 roku.^[24]

Rozwój urbanistyczny [edytuj]

Najstarszym trwałym elementem struktury przestrzennej Stargardu jest grodzisko w Osetnie, położone około 1,5 km na południowy zachód od późniejszego miasta, wśród podmokłych łąk szerokiej w tym miejscu doliny Iny. Duży gród o średnicy 200-300 m^[26], dziś prawie nieczytelny w terenie, stanowił miejsce schronienia dla mieszkańców pobliskich nieobronnych osad w Strachocinie, Ulikowie i Stargardzie. Najpóźniej w połowie X wieku gród został opuszczony wskutek utworzenia nowego ośrodka na terenie dzisiejszego miasta – być może wówczas powstała nazwa Zitarigroda (Stargard, stary gród), która pojawiła się w źródłach po raz pierwszy w roku 1124^[27].

Drugi stargardzki gród wzniesiono na przełomie IX i X wieku na sztucznie wyrównanym terenie, otoczonym od wschodu i północy skręcającą tu dawniej Iną, w pobliżu przeprawy przez rzekę oraz istniejącej tu od początku IX wieku nieobronnej osady^[28]. Najstarsze umocnienie grodu stanowi wał ziemno-drewniany, zastąpiony w X–XII wieku konstrukcją skrzyniową wypełnioną głazami. Gród funkcjonował od 1295 roku, gdy książę przekazał jego obszar miastu. Pozostałością grodu jest dziś wzniesienie w sąsiedztwie baszty Białogłówki przy północno-wschodnim narożu Starego Miasta.

Położona między grodem i Małą Iną osada przejęła rolę podgrodzia. Wzdłuż moszczonych drewnem ulic stały drewniane chaty, a całość terenu otoczona była wałem z palisadą. Pod koniec XII wieku na wzgórzu po zachodniej stronie Małej Iny osiedlili się joannici. Wokół domu zakonnego powstała wkrótce osada, rozwijająca się w kierunku wschodnim, ku położonemu bezpośrednio nad rzeką placowi targowemu. Nie zabudowany jeszcze teren pomiędzy osadą i targowiskiem zajął wkrótce klasztor oo. Augustianów. W ten sposób w północnej części późniejszego Starego Miasta powstał rozciągnięty w poprzek Iny zespół osadniczy, którego osią była wiążąca wszystkie człony, biegnąca z zachodu na wschód, droga handlowa ze Szczecina do Chociwla i dalej przez Białogard nad brzeg Bałtyku.

Przypływ ludności, jaki nastąpił po nadaniu Stargardowi praw miejskich, pociągnął za sobą dalsze powiększenie zabudowanego obszaru. Warunki fizjograficzne dopuszczały rozwój terytorialny jedynie w kierunku południowym od istniejącego już zespołu osad. Ostateczne granice miasta musiały być ustalone do końca XIII wieku, kiedy przystąpiono do wznoszenia murów obronnych^[29]. Średniowieczny Stargard otoczony był od południowego wschodu, wschodu i częściowo północy głównym korytem Iny, a ku zachodowi wspinał się na wydłużone wzgórze górujące nad doliną. Różnica poziomów między punktem położonym najwyżej (Bastion "Rondel", obok kościoła św. Jana) a miejscem najniższym (brama Młyńska) wynosi ok. 20 m. Przez obszar objęty murami przepływa Mała Ina, dzieląc go na dwie nierówne części. Do 1945 roku w planie Starego Miasta widoczne były ślady osadnictwa przedlokacyjnego w postaci ciągu obecnych ulic Chrobrego i Gdańskiej wraz z szeregiem poprzecznych uliczek oraz bardziej regularna siatka bloków zabudowy wytyczonych po 1253 roku.

Już w XIV wieku poza zasięgiem obwarowań powstały dwa przedmieścia zwane Wik (niem. Wiek) i Kępa (niem. Werder). W XV wieku istniały także dwa mniejsze przedmieścia wschodnie, przy drodze do Chociwla i zachodnie św. Jobsta, które nazwę wzięło od kaplicy i szpitala położonego w tym rejonie. Mieszkańcy przedmieść posiadali własny samorząd, w przypadku Kępy utrzymany aż do początku XIX wieku, a ich głównym zajęciem było rolnictwo i ogrodnictwo. Wśród zabudowy przedmieść obok domów mieszkalnych znajdowały się liczne budynki gospodarcze. Każda z tych osad posiadała własna kaplicę: Wik i Kępa kaplicę św. Gertrudy, przedmieście wschodnie kaplicę św. Jakuba. Przed bramą Pyrzycką zgrupowane były szpitale i związane z nimi kaplice trzech instytucji dobroczynnych: św. Ducha, św. Jerzego oraz przytułku dla ubogich^[30].

Kształt przestrzenny, jaki uzyskało miasto do końca XV wieku, przetrwał bez większych zmian do pierwszej połowy

Ciekawostki Stargard Szczeciński
dodał: admin Stargard Szczeciński 30-03-2010

Osiedla mieszkalne Stargardu: Osiedle Pyrzyckie, Osiedle Letnie, Osiedle Hallera, Osiedle Zachód, Osiedle Chopina, Osiedle Tysiąclecia, Osiedle Kopernika,Osiedle Lotnisko.

Okoliczne wsie: Grabowo, Grzędzice, Lipnik, Klępino, Kunowo, Skalin, Strachocin, Strzyżno, Święte, Witkowo, Żarowo, Morzyczyn, Motaniec.

Środowisko naturalne [edytuj]

Według danych z roku 2002 ⁶ Stargard Szczeciński ma obszar 48,1 km², w tym:

• użytki rolne: 34%
• użytki leśne: 2%.

Miasto stanowi 3,17% powierzchni powiatu.

Rzeźba terenu i geologia [edytuj]

Obecna rzeźba powierzchni Stargardu powstała w wyniku działalności lądolodu skandynawskiego, który uformował tzw. linię moren czołowych. Na obszarze Stargardu i jego okolic znajduje duże, ponad dwutysięczne skupisko pagórków drumlinowych, zw. stargardzkimi polami drumlinowymi. Wśród rzeźby terenu możemy także wyróżnić moreny denne faliste (we wschodniej części miasta), torfowiska (w okolicach Iny), oraz długie stoki (zarówno po wschodniej jak i zachodniej stronie miasta). Miasto położone jest w całości na terenie mezoregionu Równina Pyrzycko-Stargardzka, oraz na terenie mikroregionów: Równinna Kluczewska, Równina Klępińska, Drumliny Grzędzickie oraz w Dolinach Iny i Małej Iny.

Na terenie miasta występują trzy rodzaje gleb; gleby płowe, wytworzone z piasków naglinowych i zwartych glin, gleby torfowe (murszowe i mułowe) oraz najżyźniejsze gleby brunatne^[6][7].

Historia [edytuj]

Stare Miasto, 1931, zdjęcie lotnicze

Obecna ul. Mieszka I, w głębi Kolegiata NMP

Brama Portowa

Brama Pyrzycka

 Osobny artykuł: Historia Stargardu Szczecińskiego.

Stargard Szczeciński należy do najstarszych grodów na Pomorzu Zachodnim. Początki jego powstania sięgają VIII – IX wieku, gdy to około 1 km na południe od dzisiejszego centrum rozwinęła się osada Osetno. Jej mieszkańcy przyczynili się do budowy grodu w zakolu rzeki Iny – w okolicy obecnie istniejącej Baszty Białogłówki.

Gród otoczony został wałami drewniano-ziemnymi, a od wschodu i północy dodatkowo chroniło go koryto rzeki Iny. W następnych stuleciach pomiędzy X a XII wiekiem na południe od umocnionego grodziska powstało otwarte podgrodzie. Rozwojowi osady sprzyjało położenie przy krzyżujących się szlakach handlowych, prowadzących z Santoka do Wolina i ze Szczecina do Kołobrzegu. Przyspieszony rozwój ośrodka grodowego nastąpił po nadaniu magdeburskich praw miejskich w 1243 roku przez księcia pomorskiego Barnima I. Od 1292 roku Stargard został przeniesiony na prawa lubeckie korzystniejsze dla warstwy kupców i rzemieślników. W mieście zostały osadzone dwa zakony joannitów i augustianów. W bulli papieża Grzegorza IX z dnia 19 marca 1238 roku dotyczącej potwierdzenia nadania posiadłości koło Stargardu na rzecz zakonu joannitów książę Bogusław I nazwany jest księciem Kaszub (duce Cassubie)^[11]. Do miasta zaczęli przybywać liczni osadnicy z terenu Niemiec i Flandrii, Stargard stał się członkiem związku hanzeatyckiego, wspierającego interesy kupców.

Pod koniec XIII wieku wyburzono obramowania starego grodziska i przystąpiono do budowy murów kamienno – ceglanych, obejmujących zarówno teren dawnego grodu, jak i rozbudowanego podgrodzia. Ina stała się ważną drogą komunikacyjną, którą barkami płynęło zboże i inne towary z ziemi pyrzyckiej i stargardzkiej do krajów zachodnich i nadbałtyckich. Podczas wojny trzydziestoletniej miasto zostało zdziesiątkowane z powodu głodu, chorób i pożarów, wskutek czego liczba ludności spadła o około 90%. Na mocy Traktatu Westfalskiego Stargard od 1648 roku dostał się pod panowanie Brandenburgii, a w 9 lat później przez miasto przejeżdżał hetman Stefan Czarniecki na czele konnicy, w pogoni za wycofującą się armią szwedzką. W okresie od 1668 do 1720 Stargard był stolicą Pomorza Tylnego^[12]. Druga połowa XVII i XVIII wieku to okres powolnej odbudowy zniszczonego grodu.

W połowie XIX wieku nastąpił przełom gospodarczy. Stargard w 1846 roku uzyskał połączenie kolejowe ze Szczecinem i Berlinem, a nieco później z Poznaniem i Koszalinem. W 1905 r. miasto liczyło 26.907 mieszkańców, w ogromnej większości Niemców^[13].

Oddzielny rozdział w historii stanowi okres II wojny światowej. Cała produkcja przemysłowa została ukierunkowana na potrzeby wojny. W mieście już od 1939 roku powstał duży obóz jeniecki, tzw. Stalag II D. 5 marca 1945 r. Stargard został zajęty przez żołnierzy I Frontu Białoruskiego. Miasto doznało bardzo ciężkich zniszczeń (72%), a jego zabytkowa część (Stare Miasto) spłonęła całkowicie.

Stargard został przekazany Polsce. Nowa administracja dokonała wysiedlenia dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec, zastępując ich Polakami m.in. z Kresów Wschodnich, a także ukraińskimi przesiedleńcami (w ramach akcji "Wisła"). Mimo ogromnej skali zniszczeń udało się zreorganizować gospodarkę miasta i dokonać jego częściowej odbudowy. Otwierano liczne zakłady przemysłowe. Na początku lat 90. XX wieku Stargard jak i inne miasta przeżył kryzys gospodarczy związany ze zmianą ustroju. W 2003 r. rozpoczął działanie Stargardzki Park Przemysłowy.

Historia nazwy [edytuj]

Na przestrzeni prawie dziewięciuset lat nazwa miasta zmieniała się wielokrotnie. Nazwa Stargard ma niewątpliwie pochodzenie słowiańskie i stanowi charakterystyczną dla języka pomorskiego postać nazwy "stary gród", występującej w różnych formach na całej Słowiańszczyźnie. Część gard jest bardzo stara – nie doszło tu do metatezy (przestawki) i pozostała niezmieniona, w pozostałych językach słowiańskich zaszła metateza i dlatego po polsku jest gród, po czesku hrad, po rosyjsku город (translit. gorod). Nazwa jest zrostem przymiotnika stary i apelatywu grod (pol. gród)^[14]

Po raz pierwszy wzmianka o nazwie miasta pojawiła się w 1124^[15], kiedy to kronikarz Ebbo, opisujący misję św. Ottona z Bambergu wspomniał jego pobyt w grodzie Castro Zitarigroda. Kolejny zapis pochodzi z 1140, kiedy to Castro Stargrod^[16]wymieniony był w bulli papieża Innocentego II, jako gród mający należeć od tej pory do biskupstwa w Wolinie.

W późniejszym czasie spotykamy wiele form podobnie brzmiących:

• Stargard (1186^[16], 1283, 1229, 1248, 1550, 1633, 1654, 1780, 1817, 1918, 1923, 1951)^[14]
• Stergard (1187)^[14]
• Starogard (1188^[16], 1240^[16])
• Starigart (1217)
• Ztaregard (1220)
• Staregarde (1234)
• Staregrod (1238)
• Stargardt (1248^[16], 1618, na mapie Lubinusa)
• Stargardia (1328)^[14]
• Nova Stargardia ^[17]
• Starigrodum^[17]
• Starigradum^[17]
• Neu Stargarde (1459) ^[18]
• Nigen Stargardt^[17]
• Neu-Stargard an der Ihna (1724) ^[19]
• Stargardt auf der Ihna (1605)^[20]
• Stargard auf der Ina (1683)^[21]
• Neustargard (niem. Nowy Stargard, 1837)^[22]
• Pommersch Stargart (niem. Pomorski Stargart, 1890)^[14]
• Przed 1945 niemiecka nazwa brzmiała Stargard in Pommern (Stargard na Pomorzu) lub Stargard an der Ihna (Stargard nad Iną).

Pierwszą powojenną nazwą miasta był Starogród, a następnie Starogard nad Iną. W 1950 przyjęta została obecna nazwa miasta Stargard Szczeciński.

Spór o przymiotnik szczeciński w nazwie miasta [edytuj]

W 1999 Towarzystwo Przyjaciół Stargardu rozpoczęło kampanię mającą na celu usunięcie z nazwy miasta przymiotnika szczeciński. Rada Miejska przeprowadziła konsultacje społeczne, w których wzięło udział 5667 osób, (co stanowiło ponad 10% osób uprawnionych do głosowania), 67,01% biorących udział opowiedziało się za zmianą. Rada Miejska w listopadzie 2000 skierowała wniosek do Rady Ministrów o zmianę nazwy miasta, który rok później został odesłany do Stargardu bez rozpatrzenia. W kwietniu 2009 pomysł powrócił – ponownie za sprawą TPS – i został zamanifestowany w lokalnych mediach pod hasłem: „Żeby Stargard był stargardzki”.

Argumentem za dodaniem przymiotnika „szczeciński” miała być przede wszystkim chęć uniknięcia błądzenia korespondencji między Stargardem a Starogardem w województwie pomorskim. Ten argument przestał mieć znaczenie z chwilą wprowadzenia w 1975 w korespondencji kodów pocztowych.

W chwili obecnej Stargard jest jednym z największych miast na świecie z przydomkiem pochodzącym od innej miejscowości^[23].

Ewentualne skrócenie nazwy miasta możliwe będzie najwcześniej w 2011 roku.^[24]

Rozwój urbanistyczny [edytuj]

Najstarszym trwałym elementem struktury przestrzennej Stargardu jest grodzisko w Osetnie, położone około 1,5 km na południowy zachód od późniejszego miasta, wśród podmokłych łąk szerokiej w tym miejscu doliny Iny. Duży gród o średnicy 200-300 m^[26], dziś prawie nieczytelny w terenie, stanowił miejsce schronienia dla mieszkańców pobliskich nieobronnych osad w Strachocinie, Ulikowie i Stargardzie. Najpóźniej w połowie X wieku gród został opuszczony wskutek utworzenia nowego ośrodka na terenie dzisiejszego miasta – być może wówczas powstała nazwa Zitarigroda (Stargard, stary gród), która pojawiła się w źródłach po raz pierwszy w roku 1124^[27].

Drugi stargardzki gród wzniesiono na przełomie IX i X wieku na sztucznie wyrównanym terenie, otoczonym od wschodu i północy skręcającą tu dawniej Iną, w pobliżu przeprawy przez rzekę oraz istniejącej tu od początku IX wieku nieobronnej osady^[28]. Najstarsze umocnienie grodu stanowi wał ziemno-drewniany, zastąpiony w X–XII wieku konstrukcją skrzyniową wypełnioną głazami. Gród funkcjonował od 1295 roku, gdy książę przekazał jego obszar miastu. Pozostałością grodu jest dziś wzniesienie w sąsiedztwie baszty Białogłówki przy północno-wschodnim narożu Starego Miasta.

Położona między grodem i Małą Iną osada przejęła rolę podgrodzia. Wzdłuż moszczonych drewnem ulic stały drewniane chaty, a całość terenu otoczona była wałem z palisadą. Pod koniec XII wieku na wzgórzu po zachodniej stronie Małej Iny osiedlili się joannici. Wokół domu zakonnego powstała wkrótce osada, rozwijająca się w kierunku wschodnim, ku położonemu bezpośrednio nad rzeką placowi targowemu. Nie zabudowany jeszcze teren pomiędzy osadą i targowiskiem zajął wkrótce klasztor oo. Augustianów. W ten sposób w północnej części późniejszego Starego Miasta powstał rozciągnięty w poprzek Iny zespół osadniczy, którego osią była wiążąca wszystkie człony, biegnąca z zachodu na wschód, droga handlowa ze Szczecina do Chociwla i dalej przez Białogard nad brzeg Bałtyku.

Przypływ ludności, jaki nastąpił po nadaniu Stargardowi praw miejskich, pociągnął za sobą dalsze powiększenie zabudowanego obszaru. Warunki fizjograficzne dopuszczały rozwój terytorialny jedynie w kierunku południowym od istniejącego już zespołu osad. Ostateczne granice miasta musiały być ustalone do końca XIII wieku, kiedy przystąpiono do wznoszenia murów obronnych^[29]. Średniowieczny Stargard otoczony był od południowego wschodu, wschodu i częściowo północy głównym korytem Iny, a ku zachodowi wspinał się na wydłużone wzgórze górujące nad doliną. Różnica poziomów między punktem położonym najwyżej (Bastion "Rondel", obok kościoła św. Jana) a miejscem najniższym (brama Młyńska) wynosi ok. 20 m. Przez obszar objęty murami przepływa Mała Ina, dzieląc go na dwie nierówne części. Do 1945 roku w planie Starego Miasta widoczne były ślady osadnictwa przedlokacyjnego w postaci ciągu obecnych ulic Chrobrego i Gdańskiej wraz z szeregiem poprzecznych uliczek oraz bardziej regularna siatka bloków zabudowy wytyczonych po 1253 roku.

Już w XIV wieku poza zasięgiem obwarowań powstały dwa przedmieścia zwane Wik (niem. Wiek) i Kępa (niem. Werder). W XV wieku istniały także dwa mniejsze przedmieścia wschodnie, przy drodze do Chociwla i zachodnie św. Jobsta, które nazwę wzięło od kaplicy i szpitala położonego w tym rejonie. Mieszkańcy przedmieść posiadali własny samorząd, w przypadku Kępy utrzymany aż do początku XIX wieku, a ich głównym zajęciem było rolnictwo i ogrodnictwo. Wśród zabudowy przedmieść obok domów mieszkalnych znajdowały się liczne budynki gospodarcze. Każda z tych osad posiadała własna kaplicę: Wik i Kępa kaplicę św. Gertrudy, przedmieście wschodnie kaplicę św. Jakuba. Przed bramą Pyrzycką zgrupowane były szpitale i związane z nimi kaplice trzech instytucji dobroczynnych: św. Ducha, św. Jerzego oraz przytułku dla ubogich^[30].

Kształt przestrzenny, jaki uzyskało miasto do końca XV wieku, przetrwał bez większych zmian do pierwszej połowy XIX wieku. W 1625 roku rejestr podatkowy wykazywał 780 domów w obrębie murów, 105 na kępie i 75 na Wiku. Przez wiele stuleci nie ulegała również zmianom sieć dróg: szlak ze Szczecina prowadził do miasta przez bramę Świętojańską, a opuszczał je bramą Wałową, rozgałęziając się następnie w kierunku Chociwla i Suchania. Drogi do Pyrzyc i Skalina biegły od bramy Pyrzyckiej.

Dopiero w 1845 roku przebito w murach przejazd w kierunku Suchania (tzw. Nowa Brama). Budowa linii kolejowej wraz z dworcem w odległości około 1 km na zachód od Starego Miasta spowodował szybki rozwój przedmieścia Jobsta. Powstało tam wiele domów mieszkalnych, a głównie Jobststrasse (obecnie ulice Stefana Czarnieckiego i marsz. Józefa Piłsudskiego) wzniesiono też kilka budynków urzędowych, wodociągową wieżę ciśnień i niewielki neogotycki kościół (obecnie cerkiew pw. śś. Piotra i Pawła). Na północ od Starego Miasta skupiły się zakłady przemysłowe, poprowadzono tam bocznice kolejowe i zlokalizowano stację Stargardzkiej Kolei Wąskotorowej^[31]. Na wschód od Kępy powoli wzrastało nowe przedmieście przy szosie do Suchania. W okresie międzywojennym nastąpił dalszy rozwój przestrzenny miasta w kierunku zachodnim. Za torami kolejowymi przy drodze do Szczecina w wyniku planowanych działań urbanistycznych zbudowano tzw. osiedle miejskie, złożone z domów dwu- i wielorodzinnych w otoczeniu zieleni, z podstawowymi obiektami usługowymi i socjalnymi.

Szybki wzrost liczby mieszkańców po drugiej wojnie światowej postawił przed polskimi urbanistami zadanie wydatnego zwiększenia zasobów mieszkaniowych. Po wyczerpaniu możliwości remontów i adaptacji istniejących budynków sięgnięto po rozwiązanie rozpowszechnione w owym czasie w całym kraju – wznoszenie zespołów typowych bloków mieszkalnych. Zabudowa tego typu powstała przy dzisiejszych ulic: Wyszyńskiego, Piłsudskiego oraz zbudowano kilka dużych osiedli m.in. os. Zachód, os. Pyrzyckie, os. Letnie.

Zagospodarowanie Starego Miasta stanowiło odrębny problem urbanistyczny i konserwatorski. Niemal całkowicie zniszczenie budynków mieszkalnych, z zachowanymi w różnym stanie monumentalnymi zabytkami architektury gotyckiej, przemawiało za przyjęciem zasady odbudowy wybranych, najcenniejszych obiektów a nie rekonstrukcji całego zespołu. Przygotowany projekt przewidywał zachowanie historycznej siatki ulic oraz rekonstrukcję i wyeksponowanie budowli zabytkowych. Nowe budynki o ograniczonej liczbie kondygnacji i spadzistych dachach dostosowane były do skali miasta. Zgodnie z powyższymi założeniami zrealizowano, niestety tylko wznoszoną w pierwszym etapie zabudowę w zachodniej części Starówki. Na wyglądzie wschodnich kwartałów Starego Miasta odcisnęły piętno tendencje do powiększania gęstości zaludnienia i zbudowano 5 dziesięciopiętrowych wieżowców z tzw. wielkiej płyty. Efektem jest poważne zniekształcenie sylwetki miasta i zatarcie przebiegu niektórych dawnych ulic.

Zabytki [edytuj]

 Osobny artykuł: Zabytki Stargardu Szczecińskiego.

Stare Miasto

Na terenie Starego Miasta w jego okolicy znajdują się 22 zabytki. Zespół ten ma wielką wartość zarówno z uwagi na wysoką rangę artystyczną poszczególnych obiektów, jak i wobec faktu, że na obszarze Starego Miasta zachowały się w niewiele zmienionym stanie prawie wszystkie architektoniczne dominanty z najświetniejszego okresu jego dziejów. Panującym tu stylem jest późny gotyk w mniejszej części barok. Przeważającym materiałem budowlanym jest duża średniowieczna cegła, nadająca najczęściej nietynkowanym elewacjom charakterystyczną, ciemnoczerwoną barwę.

W lipcu 2009 Stargardzkie zabytki Starego Miasta: system fortyfikacji miejskich z basztami i bramami oraz Kolegiata NMP Królowej Świata zostały uznane za Pomnik historii.^[32]

Pomimo znacznych zniszczeń wojennych, w mieście jest wiele wartych obejrzenia zabytków.

• kościoły:
  • kolegiata pw. NMP Królowej Świata – jeden z najcenniejszych zabytków Pomorza Zachodniego^[33]. Pochodzi z XIII wieku, zbudowany w stylu gotyckim przez Heinricha Brunsberga, najwyżej sklepiony kościół w Polsce (32,5 m). Wpisana do ewidencji zabytków UNESCO^[34][35]
  • Kościół św. Jana – pochodzi z XV wieku, kościół ten posiada jedną z najwyższych wież na Pomorzu Zachodnim (99 m), posiada jedyne na Pomorzu sklepienie kryształowe, znajduje się w nim największy na Pomorzu i jeden z największych w Polsce średniowiecznych dzwonów (3,5 t).

• Ratusz – największy wśród średniowiecznych na Pomorzu Zachodnim, zbudowany w XIII wieku, przebudowany w XV.

• System obwarowań miejskich – pochodzący z II poł. XIII wieku, stanowiły najpotężniejszy system obronny na Pomorzu:
  • Brama Pyrzycka – najpiękniejsza brama miejska na Pomorzu, zbudowana pod koniec XIII wieku.
  • Brama Wałowa – jedyna brama na Pomorzu, która stylowo łączy gotyk z renesansem, na bramie znajduje się jedyny na Pomorzu wykusz latrynowy, została zbudowana pod koniec XIII wieku.
  • Brama Młyńska – jedyna w Polsce i jedna z dwóch na świecie brama położona nad korytem rzeki, wzniesiona w połowie XV wieku.
  • Brama Świętojańska, obecnie neogotycki tunel z końca XIX wieku, który miał stanowić podstawę dla monumentalnego pomnika Bismarcka.
  • Baszta Morze Czerwone – najokazalsza i największa baszta miejska w Polsce (34 m), zbudowana około 1500 roku.
  • Baszta Tkaczy, zwana także Lodową, wzniesiona w połowie XV wieku. Jej wysokość to 31 m.
  • Baszta Jeńców - zbudowana na przełomie XV i XVI w. Wysokość: 13 m.
  • Baszta Białogłówka pochodzi z początku XV wieku.
  • Basteja – jedyny tego typu budynek na Pomorzu, zbudowana w XVI wieku.
  • Arsenał – stanowi unikat na Pomorzu, ponieważ w żadnym z miast nie zachowała się budowla o podobnym przeznaczeniu.

Zabytki Stargardu Szczecińskiego znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Pozostałe obiekty [edytuj]

• Krzyż pokutny – powstały w 1542 roku, największy krzyż pokutny w Polsce
• Wieża ciśnień – największy wodozbiór w Polsce (67 m)
• Czerwone Koszary – największy kompleks koszarowy na Pomorzu.
• Kościół św. Krzyża – wzniesiony w XV wieku, położony w Kluczewie.
• Najstarszym obszarem zieleni wysokiej jest Park Chrobrego.

Gospodarka i przemysł [edytuj]

Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej

Historia

Uaktualnienie naszej strony w wyszukiwarce GOOGLE
dodał: ogłoszenia Stargard Szczeciński 28-03-2010

Witamy Państwa. Nasza strona ogLLo.pl z ogłoszeniami Stargard na zapytanie: ogłoszenia Stargard wyskakuje na pozycji numer 7. To oznacza, że wskoczyliśmy 2 oczka wyżej.

Pozdrawiamy i zapraszamy do dodawania ogłoszeń.

Ogłoszenia Stargard Szczeciński

Zespół ogLLo.pl Stargard

---

Uaktualnienie naszej strony w wyszukiwarce GOOGLE
dodał: adminstargard 26-03-2010

Dzień Dobry wszystkim użytkowikom ogLLo.pl w Stargardzie Szczecińskim. Chcielibyśmy powiedzieć Państwu, że wasze dodane ogłoszenia będą czytane jeszcze cześciej przez użytkowników internetu w Stargardzie. Prosze się przekonać samemu i wpisać w www.google.pl słowa ogłoszenia Stargard Szczeciński . Nasza strona www.ogllo.pl wyskoczy na 6 pozycji. Osotatnio po wpisaniu tych słów ogłoszenia Stargard Szczeciński nasza strona wyskoczyła na 9 pozycji. Oznacza to że przeskoczyliśmy 3 miejsca do góry.

Po wpisaniu w google słów OGŁOSZENIA STARGARD nasza strona ogllo.pl wyskakuje na 9 pozycji. Pozycjonujemy wasze dodane ogłoszenia na dwie frazy: OGŁOSZENIA STARGARD SZCZECIŃSKI i OGŁOSZENIA STARGARD

Bardzo dziękujemy za korzystanie z naszej strony mieszkańcom Stargardu.

Pozdrawiamy, zespół ogLLo.pl Stargard Szczeciński

---

Banery ogLLo.pl ogłoszenia lokalne Stargard Szczeciński
dodał: admin ogłoszenia stargard szczeciński 24-03-2010

Drodzy użytkownicy ogLLo.pl w Stargardzie Szczecińskim. Chcielibyśmy Was poinformować, że na ulicy: Warszawskiej, Limanowskiego, Kochanowskiego zawisły nasze kolejne baner ogłoszeń Stargadu Szczecińskiego.

W ten sposób aktualnie mamy 4 zawieszone banery w Stargardzie Szczecińskim. W ten sposób wasze dodane ogłoszenia w Stargardzie Szczecińskim są cześciej czytane.

Zapraszamy do korzystania z ogLLo.pl Stargard

zespół ogłoszenia Stargard Szczeciński ogLLo.pl

---

Przyjazne linki ogLLo.pl Ogłoszenia Stargard Szczeciński
dodał: adminstargard 21-03-2010

Witamy Państwa, użytkowników ogLLo.pl w Polsce( Stargardzie Szczeciński, Wałbrzych, Kraków, Szczecin, Warszawa) i gości czytających dodane ogłoszenia na ogLLo.pl.

Chcielibyśmy poinformować, że dodaliśmy w nasze linki ogłoszeń nazwe miasta ogłoszenia i tytułu ogłoszenia.

np. Mieszkańcy Stargardu dodając swoje ogłoszenie będą mieli dla przykłądu taki link:

Ogłoszenia Stargard Szczeciński ogLLo.pl zapraszamy do dodawania ogłoszeń. Pozdrawiamy zespół ogłoszenia Stargard ogLLo.pl

---

Ogłoszenia Stargard Szczeciński
dodał: adminstargard 17-03-2010

Drodzy użytkownicy w Stargardzie Szczecińskim. Chcielibyśmy was poinformować, że strona ogLLo.pl z ogłoszeniami Stargardu Szczecińskiego będzie reklamowana w mieście poprzez takie banery jak widać poniżej. W ten sposób wasze dodane ogłoszenia będą bardziej widoczne w Stargardzie.

Pozdrawiamy, zespół ogLLo.pl Stargard Szczeciński

---

Ogllo.pl w wyszukiwarce google
dodał: adminstargard 14-03-2010

Drodzy użytkownicy ogLLo.pl w Stargardzie Szczecińskim. Chcielibyśmy poinformować, że pracujemy czały czas nad oglądalnością waszych dodanych ogłoszeń na stronie ogLLo.pl Stargard Szczeciński.

Aktualnie po wpisaniu w wyszukiwarke google ogłoszenia Stargard nasza strona wyskakuje na 10 pozycji spośród 403000 tyś takich stron. Po wpisaniu w google ogłoszenia Stargard Szczeciński nasza strona wyskakuje na 9 pozycji spośród 329000tyś.

Oznacza to, że Państwa ogłszenia w Stargardzie Szczecińskim, jego mieszkańców są częsciej odwiedzane przez użytkowników Internetu.

Dziekujemy za korzystanie z ogllo.pl w Stargardzie

---

Uaktualnie wyglądu strony ogLLo.pl Stargard Szczeciński
dodał: adminstargard 09-03-2010

Dzień Dobry

Chcielibyśmy powiedzieć, że uczyniliśmy naszą stronę ogLLo.pl bardziej przyjazną dla Państwa. Także, chcemy przeprosić że w dniu dzisiejszym mielismy awarie dodawania ogłoszeń. Awaria ta była spowodowana tym, że popełniliśmy "literówke" i system nie mógł odczytać polecenia dodaj ogłoszenie.

Mamy nadzieje, że w Stargardzie Państwo jesteście zadowoleni z działania naszej strony.

Pozdrawiamy zespół ogLLo.pl

---

Banery w Stargardzie Szczecińskim
dodał: admin Stargard Szczeciński 27-02-2010

Witamy Gości i Użytkowników ogLLo.pl w Stargardzie Szczecińskim.

Chcielibyśmy Was poinformować, że od 15 lutego 2010 zaczeliśmy w miescie Stargard umieszczać Banery reklamujące stronę ogLLo.pl

Pierwszy baner zawisł na ulicy gdańskiej, obok sklepu biedronka na terenie Autokomisu. Mamy juz w planach kolejne 3 miejsca na Banery ogLLo.pl

Mamy nadzieje w ten sposób zareklamujemy jeszcze bardziej Państwa dodane ogłoszenia w Stargardzie Szczecińskim.

Pozdrawiamy

Zespół ogLLo.pl Stargard Szczeciński

---

Nowa możliwość ogłoszeń a ogllo.pl
dodał: adminstargard 20-02-2010

Witam użytkowników i gości na ogLLo.pl

Chcielibyśmy podziękować mieszkańcom Stargardu za korzystanie z naszej strony internetowej. By móc się rozwijać i ulepszać dla Państwa nasz portal uruchomilismy na ogLLo.pl po za standrdowym dodawaniem bezpłatnie ogłoszeń mozliwość dodawania ogłoszeń opłaconych SMSem. Koszt takiego smsa z Vatem to 3,66zł. Ogłoszenie jest ważne 21 dni. Ukazuje sie u góry w każdej kategorii. Mamy nadzieje, że przypadnie do Państwa gustu  także ta możliwość dodania swego ogłoszenia.

Raz jeszcze dziękujemy między innymi mieszkańcom Stargardu Szczecińskiego za odwiedzanie dodanych ogłoszeń.

Zespół ogLLo.pl Stargard Szczeciński

 

---

Historia Stargardu Szczecińskiego
dodał: adminstargard 16-02-2010

Powstanie Stargardu położonego w centralnej części historycznego Pomorza Zachodniego wiąże się z budowaniem struktur państwowych Pomorza w IX i X w. Właśnie w tym okresie powstała na terenie obecnego miasta osada położona w rejonie ulicy Bolesława Chrobrego i baszty Białogłówki. Prawdziwy jednak rozwój grodu przypadał na przełom XI i XII w. Właśnie z tego okresu pochodzą pisemne wzmianki o Stargardzie. Pierwsza pochodzi z 1124 r., kiedy to w opisie misji chrystianizacyjnej biskupa Ottona z Bambergu kronikarz Ebbo wspomina pobyt w grodzie o nazwie castro Zitarigroda. Kolejny zapis nazwy pochodzi z 1140 roku, w którym castro Stargrod wymieniony jest w bulli papieża nnocentego III, jako gród mający od tej pory należeć do nowo powstałego biskupstwa w Wolinie.

W 1186 r. książę pomorski Bogusław I osadził w Stargardzie zakon joannitów, który wzniósł tu zabudowania klasztorne i kaplicę przebudowaną później na kościół świętego Jana, a w 1199 r. książę Kazimierz II osadził tu zakon augustianów nadając im ziemię. Od 1230 r. zaczęły powstawać pierwsze obwarowania ziemno-drewniane grodu i podgrodzia. Dziesięć lat później książę Barnim I nadał ziemię stargardzką biskupowi kamieńskiemu.

W 1243 r. książę Barnim I nadał Stargardowi magdeburskie prawa miejskie, a także 150 łanów ziemi, prawo połowu ryb na Morzu Bałtyckim, żeglugi na rzece Inie oraz prawo wyrębu drzew w lasach książęcych. Wkrótce rozpoczęto budowę ratusza którą ukończono ok. 1290 r. W 1248 r. ziemia stargardzka powraca w lenno pod władanie książęce. W 1292 r. na skutek pomyślnego rozwoju miasta nadano mu prawa lubeckie, które przyczyniły się do dalszego rozwoju i stopniowego bogacenia się miasta. W tym też roku rozpoczęto budowę kościoła mariackiego. W trzy lata później zlikwidowano postarzałe obwarowania ziemno-drewniane i rozpoczęto budowę murów kamienno-ceglanych, których spore odcinki pozostały do naszych czasów. Zniesiono także gród kasztelański.

Od XIV w. rozpoczął się rozkwit miasta, które stało się jednym z najbogatszych na całym Pomorzu. W 1367 r. Stargard przystąpił do Hanzy. W 1380 r. rozpoczęła się rozbudowa i przebudowa kościoła mariackiego, gdyż bogaci mieszkańcy uznali, że miasto powinno mieć bardziej reprezentacyjny budynek kościoła, odpowiadający zamożności miasta. Przebudowę powierzono architektowi Henrykowi Brunsbergowi, który jest jedynym architektem gotyckim, jaki jest znany z nazwiska w Polsce. Podwyższył on nawę główną, przeistaczając świątynię z typu halowego na bazylikowy oraz nadał jej wiele zdobień architektonicznych, dzięki czemu stargardzka kolegiata do dziś uchodzi za najpiękniejszy zabytek gotycki w Polsce i jest zaliczana do zabytków tzw. klasy 0.

Nowożytność

W XV i XVI w. przebudowano mury obronne, które zostały podwyższone, a także zbudowano 4 bramy, 9 baszt i 45 czatowni. W 1454 r. nastąpił zatarg między Stargardem a Szczecinem o przewóz statkami towarów po Inie (patrz: Wojna Szczecina ze Stargardem o handel morski (1454-1464)), który po interwencji księcia zakończony został pokojem w Kobylance, gdzie na znak zawartego pokoju posadzono lipy tworzące Wieniec Zgody – dziś zabytek przyrody. W 1467 r. książę Warcisław rozszerzył szczecińskie prawo składu, co było bardzo korzystne dla kupców stargardzkich. W 1540 r. w wyniku pożaru zniszczeniu uległo wiele budynków, w tym ratusz miejski, który odbudowano w 1568 r., dekorując szczyt maswerkami. Kolejny pożar w 1584 zniszczył 487 budynków, zachowując jedynie kościół św. Jana i kilka okolicznych domostw. W 1618 r. Stargard liczy 12 000 mieszkańców. Wówczas rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia, w której na skutek głodu, pożarów i zarazy wywołanych przez wojska szwedzkie i carskie, miasto utraciło 90% swojej ludności. W 1630 r. do miasta wkroczyły szwedzkie wojska Gustawa II Adolfa. W 1633 r. z fundacji Petera Gröninga, burmistrza w latach 1624-1631, powstało Collegium Gröninganum dla ubogich, a zdolnych. W dwa lata później potężny pożar zniszczył niemal całe miasto wraz z kościołem mariackim. W wyniku pokoju westfalskiego, kończącego wojnę trzydziestoletnią, Stargard dostał się pod panowanie Brandenburgii, a od 1701 r. włączony został do Królestwa Pruskiego W 1714 król pruski nadał wykładowcom Collegium Gröninganum tytuł profesorów królewskich.

Przełom XVIII i XIX wieku obfitował w konflikty zbrojne, w wyniku których Stargard często był poszkodowany. W wojnie siedmioletniej został zniszczony przez Rosjan, a w latach 1806-1812 przez miasto kilkakrotnie przetaczały się wojska napoleońskie.

Po kongresie wiedeńskim nastąpiła ponad stuletnia stabilizacja, która przyczyniła się do ponownego przyspieszonego rozwoju miasta. W 1818 r. Stargard włączono do powiatu szadzkiego. W 1835 r. kupiec Mampe założył pierwszą manufakturę w mieście – wytwórnię koniaków i likierów. W 1845 r. przebito w murach miejskich Nową Bramę, budując drogę kołową do Bydgoszczy. Już rok później Stargard uzyskał pierwsze połączenie kolejowe ze Szczecinem. Dnia 1 maja 1846 na stargardzki dworzec wjechał pierwszy pociąg. W 1848 r. linię przedłużono do Poznania. Od 1859 r. Stargard jest węzłem kolejowym, wtedy zaczęło funkcjonować połączenie do Koszalina. W 1892 wybudowano jeszcze linię do Kostrzyna przez Pyrzyce.

Rozwój kolei wpłynął na uprzemysłowienie miasta i dalszy pomyślny jego rozwój, choć wciąż nie oszczędzały go tragiczne wydarzenia, jak choćby epidemia cholery w 1849 r. W 1856 uruchomiono gazownię, a 3 lata później Warsztaty Remontowe Urządzeń Kolejowych (późniejsze ZNTK). W 1861 r. kupiec Meisner uruchamia fabrykę papy smołowej i asfaltu, gdzie w 1869 wynaleziono i opatentowano papę bitumiczną. W 1870 r. wybudowano szpital przy ulicy Staszica, a w dziewięć lat później przy ul. Wojska Polskiego. W 1890 r. powstała rozdzielnia energetyczna, 7 lat później Stargard posiadał już sieć wodociągowo-kanalizacyjną, z wieżą ciśnień i pierwszą oczyszczalnią ścieków W tym samym czasie powstała rzeźnia miejska.

W 1901 Stargard stał się powiatem miejskim, w związku z czym wybudowano okazały gmach urzędu powiatowego i ziemskiego (dzisiejszy Urząd Miejski) przy ul. Czarnieckiego. W latach 1901-1911 architekt Deneke przeprowadził renowację kościoła mariackiego – chluby miasta, przywracając mu dawną świetność. Na ponowną konsekrację 30 sierpnia 1911 roku przybyli cesarz Wilhelm II i cesarzowa Augusta Wiktoria.

Okres od początku XX wieku do I wojny światowej cechował się znaczną rozbudową miasta, powstało wówczas wiele nowych gmachów szkół, szpitali, różnych instytucji, a także domów mieszkalnych.

I wojna światowa i okres międzywojenny

Podczas I wojny światowej w 1915 powstał w mieście międzynarodowy obóz jeniecki. Dziś pamiątką po nim jest Cmentarz wojenny, na którym spoczywają zmarli jeńcy wielu narodowości i wyznań. Po wojnie miasto dość szybko podniosło się gospodarczo. W 1925 r. przeprowadzono regulację Iny, a w 1938 wybudowano krytą pływalnię. W 1939 Stargard liczył 39 760 mieszkańców.

II wojna światowa

II wojna światowa wywarła na świecie okrutne piętno. W 1943 r. odbyły się obchody siedemsetlecia miasta, jednak ze względu na wojnę były one bardzo skromne. W nocy z 20 na 21 lutego 1944 nastąpiły wspólne naloty wojsk sprzymierzonych aliantów i Rosjan na węzeł kolejowy, lotnisko w Kluczewie, tereny fabryki torped V-2 nad jeziorem Miedwie oraz obiekty przemysłowe. W dniach 2 – 28 lutego 1945 nastąpiła ewakuacja mieszkańców Stargardu zarządzona przez Himmlera na teren powiatu Greifswald ze względu na prowadzoną u bram Stargardu operację Sonnenwende. W dniu 5 marca 1945 żołnierze I Frontu Białoruskiego zdobywają miasto i niszczą je niemal doszczętnie (ok. 72% zabudowań). Już 23 marca powołano w mieście polskie władze. Powoli tworzono od podstaw wszystkie instytucje w oparciu o osadników przybywających do miasta w ramach Akcji "Wisła".

PRL

W 1950 r. miasto liczyło już 20 684 mieszkańców, mimo że nie rozpoczęto jeszcze odbudowy. Dopiero w 1957 wybudowano pierwsze trzy nowe budynki mieszkalne, rozpoczynając w ten sposób budowę pierwszego powojennego osiedla – nazwano je os. Tysiąclecia. W tym samym roku rozpoczęto usuwać gruz z terenu Starego Miasta, a w 1960 powstały pierwsze domy w dawnej, zabytkowej dzielnicy. Rok później odbudowano ratusz i zakończono odbudowę kościoła mariackiego. W 1961 także uruchomiono miejską komunikację autobusową, która obsługuje dziś 21 linii autobusowych oraz przyłączono do miasta Kluczewo. Od lat 60. zarysował się dynamiczny rozwój miasta, powstały nowe osiedla mieszkaniowe – Stare Miasto i Kopernika (od 1967), Zachód (od 1975), Żeromskiego (od 1984), Letnie (1985), i Osiedle Pyrzyckie (1988). Powstały nowe zakłady pracy, jak np. Odlewnia Metali Polmo czy Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego Luxpol. W latach 70. odbudowano zaledwie kilka obiektów zabytkowych, które zostały zniszczone w czasie wojny.

Koniec XX w. i dzień dzisiejszy

W 1993 odbyły się obchody 750-lecia miasta, z tej okazji wybito okolicznościowy medal. W tym samym roku oddano do użytku nowoczesną oczyszczalnię ścieków i przyłączono do miasta tereny poradzieckiego lotniska w Kluczewie. Obecnie trwają prace rekultywacyjne, które mają na celu aktywizację przedsiębiorczości. W 2003 r. rozpoczął działanie Stargardzki Park Przemysłowy, a na początku 2005 otwarto stargardzką geotermię za łączną kwotę ponad 34 mln zł, w inwestycji brali udział Amerykanie, Francuzi i Niemcy. Gorąca woda o temperaturze 90 °C jest pobierana z głębokości 2670 metrów. Do końca 2009 roku zakończy się budowa południowej obwodnicy Stargardu, która wejdzie w skład drogi ekspresowej S10

Kalendarium

• 1124
  • misja chrystianizacyjna biskupa Ottona z Bambergu
  • piewsza pisemna wzmianka o mieście (castro Zitarigroda)
• 1140 – wzmianka o mieście w bulli papieża Innocentego II
• 1186 – sprowadzenie przez księcia Bogusława I zakonu joannitów
• 1199 – sprowadzenie do Stargardu przez księcia Kazimierza II zakonu augustianów
• 1240 – książę Barnim I przekazuje biskupowi kamieńskiemu ziemię stargardzką
• 1243 – książę Barnim I nadaje miastu magdeburskie prawo miejskie oraz 150 łanów ziemi, prawo połowu ryb, żeglugi na rzece Inie
• 1292 – zmiana prawa miejskiego z magdeburskiego na lubeckie, zniesienie grodu kasztelańskiego wraz z urzędem
• 1295 – początek wznoszenia murów obronnych
• 1310 – udział miasta w zjeździe miast hanzeatyckich w Stralsundzie
• 1372 – zniesienie urzędu wójta książęcego; przejęcie przez samorząd miejski z burmistrzem i radą miejską pełni władzy w mieście
• 1377-1459 – Księstwo stargardzkie
• 1454-1460 – wojna pomiędzy Stargardem a Szczecinem o respektowanie prawa składu – tzw. wojna pszenna, zakończona pokojem w Kobylance (lipa zgody)
• 1491 – Anna Jagiellonka – córka Kazimierza Jagiellończyka w drodze z Krakowa do Szczecina zatrzymuje się z orszakiem królewskim w Stargardzie
• 1534 – przejście księstwa na luteranizm. Przejęcie zabudowań klasztoru augustianów na cele szkolne, powstanie pierwszej szkoły świeckiej
• 1542 – wzniesienie krzyża pokutnego
• 1584 – pożar niszczy 487 budynków
• 1620 – proces o czary Sydonii von Borck
• 1630 – do miasta wkraczają wojska szwedzkie Gustawa Adolfa
• 1631 – z fundacji burmistrza Piotra Groeninga powstaje Collegium Groeningianum (dla ubogich a zdolnych)
• 1635 – pożar, w którym spłonęło niemal całe miasto, w tym archiwum miejskie (ocalał jedynie kościół św. Jana i 18 domów)
• 1637 – miasto wraz z Pomorzem przechodzi pod panowanie Brandenburgii (traktat sukcesyjny w Grimmnitz)
• 1648
  • na mocy pokoju westfalskiego kończącego wojnę 30-letnią miasto dostaje się pod panowanie Brandenburgii.
  • Stargard stolicą Pomorza Tylnego.
• 1657 – wojska hetmana Stefana Czarnieckiego docierają w okolice Stargardu
• 1660 – powstaje pierwsza oficyna drukarska
• 1720 – Stargard w granicach Królestwa Pruskiego
• 1723 – stała poczta kurierska ze Szczecinem
• 1756-1763 – wojna siedmioletnia, wojska rosyjskie stacjonują w mieście
• 1825 – włączenie miasta do powiatu Szadzko
• 1846 – połączenie kolejowe Stargard – Szczecin
• 1856
•  – uruchomienie gazowni
• 1879 – wybudowanie szpitala miejskiego
• 1880 – budowa koszar tzw. czerwonych
• 1896-1897 – budowa rzeźni miejskiej oraz sieci wodociągowo-kanalizacyjnej
• 1899 – uruchomienie elektrowni miejskiej
• 1908 – otwarcie Städtisches Museum
• od 1926 – w mieście mieszkał wybitny historyk M. Wehrmann
• 1928 – powstanie ścieżki rowerowej Stargard – Miedwie
• 1939 – utworzenie obozu jenieckiego Stalag II D
• 1945
  • 5 marca zajęcie miasta przez wojska radzieckie
  • 23 marca powołanie pierwszego polskiego Zarządu Miasta
  • 15 maja otwarcie pierwszej szkoły powszechnej przy ul. Popiela
  • październik rozpoczęcie wydawania "Wieści"
• 1957
  • 30 listopada Kardynał Stefan Wyszyński dokonał konsekracji Kościoła NMP
  • rozpoczęcie budowy osiedla 1000-lecia
• 1960 – powstanie Muzeum
• 1974 – początek budowy osiedla XXX-lecia (dzisiaj: osiedle Zachód)
• 1979 – największa w powojennej historii powódź miasta
• 1988 – rozpoczęcie budowy osiedla Pyrzyckiego
• 1992 – 13 października podpisano dokument kończący obecność wojsk Federacji Rosyjskiej (byłej Armii Radzieckiej) w garnizonie w Kluczewie
• 1993 – oddano do użytku nowoczesną oczyszczalnię ścieków
• 1998 – odkryto skarb zawierający monety i dokumenty z końca XIX wieku w zwieńczeniu wieży kościoła św. Jana
• 2003 – początek działania Stargardzkiego Parku Przemysłowego

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Historia_Stargardu_Szczeci%C5%84skiego"

---

ogllo.pl w Stargardzie Szczecińskim
dodał: adminstargard 14-02-2010

Witam mieszkańców Stargardu.

Chciałbym poinformować Państwa o tym że, ogllo.pl w Stargardzie Szczecińskim zaczeło swoje działanie w Listopadzie 2008 roku.

Aktualnie mineło 15 miesięcy jak ogLLo.pl istnieje w Stargardzie. Przez ten czas wydrukowaliśmy 19000tyś A4 naszych gazetek bezpłatnych i przekazaliśmy je mieszkańcom. Dodatkowo rozklejamy sytematycznie plakaty a4 w netto i miejscach dostępnych bezpłatnie.

Uruchomiliśmy też możliwość dodania ogłoszenia w gazetce poprzez smsa. Planujemy wkróce wydrukowąć pare banerów ogLLo.pl Stargard Szczeciński. Mamy nadzieje, uda się nam ten zamiar. Zapraszamy do korzystania z naszego portalu ogLLo.pl ogłoszenia lokalne

---

ogLLo działa w dwóch miastach,
dodał: adminstargard 02-02-2010

Dordzy użytkownicy ogLLo.pl

Dziekujęmy, że odwiedzacie miejsce waszych ogłoszeń na portalu ogLLo.pl.

Aktualnie mamy dwóch lokalnych mieszkających w swoich miastach przedstawicieli ogLLo.pl , którzy poświecają się dla "Was" by wasze ogłoszenia były bardzo często czytane. Cieszymy się, że możemy dla Was uzytkowników to robić.

Dwa miasta ogLLo.pl to: Stargard Szczeciński 73-110 i Szczecin

Mamy także początkujących przedstawicieli w kolejnych miastach, są aktualnie na czasie próbnym. Sprawdzamy ich, czy mają umiejętności rozwoju portalu ogłoszeniowego ogLLo.pl

Początkujący przedstawiciele zajmują się rozwojem w miastach:

Rzeszów , Wałbrzych, Jelenia Góra i Legnica, Nowa Sól i Kraków.

Pozdrawiamy i dziekujemy, że korzystają państwo z ogLLo.pl

Zespół ogLLo.pl

---

Nowy rok - nowe plany
dodał: Quider 10-01-2010

Witam serdecznie wszystkich użytkowników i gości na ogllo.pl. Mam nadzieję, że ten nowy rok dla Was jak i dla nas będzie bardziej owocny niż ten poprzedni. Nie oznacza to jednak, że ubiegły rok był dla nas złym.

My, zespół ogllo mamy na ten rok wielkie plany, które będziemy się starać realizować kroczek po kroczku. Być może zdążyliście zauważyć drodzy użytkownicy, że powstały nowe funkcjonalności w serwisie. Jednak oglądając stronę dopiero z czasem jestem w stanie wychwycić błędy. Także w tym poście chciałem za nie przeprosić i obiecać, że poprawię się w nowym roku.

Administrator - Webmaster. 

---

Boże Narodzenie
dodał: Quider 22-12-2009

Z okazji zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia oraz Nowego 2010 Roku
życzymy wszystkim naszym Klientom, Partnerom oraz Współpracownikom,
szczęścia, spokoju, spędzenia czasu w miłym rodzinnym gronie, 
wymarzonych prezentów oraz niezapomnianych atrakcji w Sylwestrową Noc.

Zespół OGLLO.pl

---

Drodzy użytkownicy,
dodał: adminstargard 18-12-2009

Z myślą o Was, postanowilismy by nasz portal ogLLo.pl był bliżej Was. Uruchomiliśmy możliwość dołączenia się innym ludziom do naszego zespołu ogLLo.pl portalu ogłoszeń lokalnych w swoich miastach. Jeśli niektórzy z Was zastanawiali się dlczaego zostały dopisane kolejne miasta, to dlatego że są  w nich ludzie którzy rozwijają portal u siebie. Mam nadzieje nasz portal jest dla Państwa użyteczny, codziennie staramy sie i pracujemy nad tym z całym oddaniem by wasze ogłoszenia były czytane przez jak najwięszką ilość ludzi z Twojego miasta.

W imieniu naszego całego zespołu ogLLo.pl dziękujemy za korzystanie z naszej pracy portalu. 

---

Nowa funkcjonalność!
dodał: Quider 13-12-2009

Dziś w nocy, tj. z soboty na niedzielę została uruchomiona funkcjonalność związana z dokładnością Waszych ogłoszeń. Trochę zamotałem, ale rzecz jest banalnie prosta. Możecie, drodzy użytkownicy wyszukiwać ogłoszenia i je dodawać wybierając przy tym jakie lokalizacje Was interesują. 

Wktrótce pojawi się więcej miast!

pozdrawiam Administrator.

---

Katalog firm Stargardu
dodał: adminstargard 11-12-2009

Dzień dobry użytkownikom ogLLo.pl

Chcielibysmy powiedzieć, że dla Was rozwijamy Katalog firm Stargardzkich przedsiębiorców. Chcemy Wam ułtwić możliwość znalezienia potrzebnyh Wam informacji.

---

Kłopoty ze stylami
dodał: Quider 02-12-2009

Drodzy użytkownicy dziś, tj. środa, 2 grudnia 2009 w godzinach popołudniowych nastąpiła usterka związana z aktualizacją oprogramowania. Otóż problemem była literówka, która umknęła mi przy sprawdzaniu błędów. Na tę kolej rzeczy złożyło się także kilka innych, nazwijmy to, zbiegów okoliczności.

Przepraszamy za utrudnienia

Administrator

---

ogLLo.pl "OGLoszenia LOkalne mieszkańców Stargardu:
dodał: adminstargard 24-11-2009

Dzień dobry Państwu, Zapraszamy do dodawania swoich ogłoszeń na ogLLo.pl

---

Ostateczne rozwiązanie błędów
dodał: adminstargard 26-10-2009

Ostatecznie rozwiązaliśmy problem z dodawaniem lub jak kto woli z wolą niedodania obrazka do ogłoszenia. Problem pojawiał się tylko u zarejestrowanych użytkowników. Przypadłość odeszła już w niepamięć i zachęcam w imieniu całego zespołu ogllo.pl do rejestracji ;)

Admin.

---

Dzień Dobry Państwu
dodał: adminstargard 22-10-2009

Jednym z naszych ważnych celów jest to by Państwa dodane ogłoszenie było czytane przez jak największą liczbę mieszkańców w jak najkrótszym czasie. W ten sposób mamy nadzieje znajdą się ludzie zainteresowani treścią dodanego przez was ogłoszenia. Między innymi dlatego dodatkowo uruchomiliśmy adres strony: www.STARGARD.ogllo.pl Życzymy sukcesów, zespół ogllo.pl

---

6 tyś odświeżeń w 20 dni...
dodał: Quider 20-10-2009

Dlatego, że miesiąc się kończy, a nasz licznik odsłon zanotował niespełna 6 tysięcy odświeżeń pozwoliło mi pomyśleć nad nową formą licznika.

Licznik odlicza odświeżenia dzienne, pokazuje ile ich było dnia poprzedniego, w ostatnim tygodniu oraz w całym miesiącu.

Pozdrawiam Administrator.

---

Problemy ze stroną - rozwiązane
dodał: adminstargard 13-10-2009

Zespół ogllo.pl zauważył pewne błędy w skrypcie strony. Ja jako administrator nie byłem w stanie ich wyłapać gdyż nie rejestruje się dla zabawy i nie dodaje ogłoszeń do sprawdzenia działania skryptu.

Mówię o tym, gdyż nie działały, o dziwo, nie wiem dlaczego, rejestracja nowych użytkowników oraz dodawanie ogłoszeń przez użytkowników niezarejestrowanych.

Niemniej jednak można śmiało powiedzieć, że to już przeszłość. Tym samym chciałbym przeprosić Was drodzy użytkownicy jak i właściciela.

Administrator.

---

Dzień Dobry Państwu
dodał: adminstargard 13-10-2009

Chcielibyśmy poinformować iż wiemy, że mamy problem z stroną. Pracujemy nad tym by można było dodać ogłoszenie nie będąc zarejestrowanym a także uruchomić rejestracje. Pracujemy nad tym, wkrótce będzie działać poprawnie. Przepraszamy, za chwilowe problemy.

---

Gazetka
dodał: Quider 01-10-2009

Dziś w nocy został uruchomiony moduł gazetka aby móc przedstawić Wam jak będzie lub jak wygląda już wydana gazetka z ogłoszeniami dostarczana do Waszych mieszkań.

Do tego także główna strona została połamana na strony. 

---

Poprawiony został krytyczny błąd
dodał: Quider 30-09-2009

Dziś w godzinach wieczornych został wykryty błąd spowodowany konfiguracją serwera. Błąd wykluczał możliwość dodania do ogłoszenia obrazka. Na szczęście po długich poszukiwaniach przyczyny w/w usterka została usunięta, a Wy drodzy użytkownicy możecie cieszyć się funkcjonalnością serwisu.

Przepraszamy za utrudnienia w korzystaniu serwisu
zespół ogllo.pl 

---

Nowa strona ogllo.pl
dodał: Quider 30-09-2009

Drodzy Mieszkańcy Stargardu i okolic,

Raz jeszcze dziękujemy za korzystanie z ogłoszeń mieszkańców Stargardu. Ważne jest by ogłoszenia były bardzo często czytane dlatego z chęcią po parę godzin dziennie pracujemy nad ogladalnością waszych ogłoszeń.

Drogi mieszkańcu, na dzień dzisiejszy miesięczna oglądalność twojego dodanego ogłoszenia  sięga ok. 1400 osób.

Jak zauważyłeś zapewne  na dzień dzisiejszy jest niewiele ogłoszeń mimo, iż strona jest bardzo znana. Jest tak dlatego, że udostępnilismy nową stronę ogllo.pl w dniu 28-09-2009. Wcześniejsze dodane ogłoszenia musieliśmy usunąć z przyczyn technicznych.

Informacja dla użytkownika: Jeśli byłeś wcześniej zarejestrowany to musisz zrobić to jeszcze raz, klikając na Rejestracje,  by na nowo móc korzystać z opcji dodawania ogłoszeń z zdjęciem.

Dziękujemy i zapraszamy dodawania ogłoszeń, Zespół ogllo.pl

---